Stronnictwo Narodowe kre\u015bli\u0142o wizje przysz\u0142ej Polski jako pa\u0144stwa narodowego, bezklasowego, zorganizowanego hierarchicznie na podstawie zdolno\u015bci do brania na siebie obowi\u0105zku wobec narodu i odpowiedzialno\u015bci za ich spe\u0142nienie. Podstaw\u0105 systemu mia\u0142a by\u0107 demokracja \u201ezapewniaj\u0105ca wszystkim obywatelom polskim pe\u0142ny udzia\u0142 w \u017cyciu politycznym\u201d, mia\u0142a to by\u0107 demokracja w s\u0142u\u017cbie narodu \u2013 demokracja narodowa. Katolicyzm traktowano jako podstawowy element jednocz\u0105cy nar\u00f3d polski, a organizacja narodu mia\u0142a pokrywa\u0107 si\u0119 z organizacj\u0105 pa\u0144stwa. Tadeusz Bielecki opowiada\u0142 sie za ustanowieniem silnej w\u0142adzy wykonawczej, opartej na zaufaniu narodu i kontrolowanej przez parlament, wybrany wed\u0142ug demokratycznej ordynacji. Szczeg\u00f3\u0142owy projekt koncepcji rz\u0105d\u00f3w przedstawi\u0142a Komisja Spraw Ustrojowych pracuj\u0105ca pod kierunkiem prof. Stanis\u0142awa Grabskiego.
\nW maju 1943 r. Stronnictwo Narodowe przedstawi\u0142o projekty ustrojowe pa\u0144stwa odmienne od projektu Grabskiego. Kolejne projekty przedstawione w po\u0142owie 1944 r. odbiega\u0142y ju\u017c znacznie od koncepcji wypracowanej na forum Rz\u0105du Jedno\u015bci Narodowej. Z kolei Konfederacja Narodu za najlepsz\u0105 form\u0119 ustrojow\u0105 uzna\u0142a korporacjonizm. Podstaw\u0105 \u017cycia pa\u0144stwowego mia\u0142y byc zwi\u0105zki obywateli bezpo\u015brednio korzystaj\u0105cych z efekt\u00f3w pracy danego odcinka. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 pogl\u0105d\u00f3w prawno-ustrojowych r\u00f3wnie\u017c ta wizja podporz\u0105dkowana by\u0142a idei Imperium S\u0142owia\u0144skiego. Wiosn\u0105 1944 r. w zwi\u0105zku ze zmiana sytuacji geopolitycznej uleg\u0142a zmianie r\u00f3wnie\u017c wizja urz\u0105dzenia pa\u0144stwa. \u0141ad spo\u0142eczny mia\u0142 opierac si\u0119 na demokracji spo\u0142ecznej, czyli takiej w kt\u00f3rej w\u0142adza nale\u017cy do narodu. ON-R \u201eSzaniec\u201d prezentowa\u0142 wizj\u0119 pa\u0144stwa o ustroju narodowym, cho\u0107 w p\u00f3\u017aniejszym okresie niekt\u00f3rzy publicy\u015bci koncentrowali uwage na organizacji silnego pa\u0144stwa zbudowanego na zasadzie hierarchicznej.
\nPa\u0144stwo narodowe traktowano jako w\u0142asno\u015b\u0107 narodu polskiego i to on mia\u0142 decydowa\u0107 o charakterze ustroju, \u017cycia i dzia\u0142alno\u015bci pa\u0144stwa, b\u0119d\u0105c jego wy\u0142\u0105cznym gospodarzem. Samorz\u0105d traktowano jako spos\u00f3b odpartyjnienia pa\u0144stwa.ON-R \u201eSzaniec\u201d podobnie zreszt\u0105 jak inne organizacje narodowe, przywi\u0105zywa\u0142 istotn\u0105 wag\u0119 do wychowania spo\u0142ecze\u0144stwa w duchu narodowym, opartym na dorobku kultury zachodniej wyros\u0142ej z kultury \u015br\u00f3dziemnomorskiej i przesi\u0105kni\u0119tej jednocze\u015bnie warto\u015bciami chrze\u015bcija\u0144skimi.
\nOg\u00f3lna wizja ustroju gospodarczego powojennej Polski pojawi\u0142a sie bardzo wcze\u015bnie. Z biegiem czasu precyzowano rozwi\u0105zania szczeg\u00f3\u0142owe. Rozw\u00f3j gospodarczy traktowany by\u0142 przez ob\u00f3z narodowy jako jeden z czynnik\u00f3w podporz\u0105dkowanych tw\u00f3rczej roli narodu. Przebudowa ustroju gospodarczego mia\u0142a urzeczywistni\u0107 zasady sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej. Krytykowano zar\u00f3wno system kapitalistyczny jak i socjalistyczny. Stronnictwo Narodwe postulowa\u0142o r\u00f3wno\u015b\u0107 szans danych wszystkim Polakom przez Pa\u0144stwo. Konfederacja Narodu uwa\u017ca\u0142a, \u017ce idealny system gospodarczy mo\u017cna zrealizowa\u0107 poprzez ozrganizowanie ca\u0142o\u015bci \u017cycia gospodarczego w spos\u00f3b korporacyjny, \u0142\u0105cz\u0105cy ide\u0119 samorz\u0105du i kontrli pa\u0144stwa. ON-R \u201eSzaniec\u201d zasadniczy cel przebudowy gospodarczej dostrzega\u0142 w upowszechnieniu w\u0142asno\u015bci i wykluczeniu obcego kapita\u0142u. Ruch Miecz i P\u0142ug zapowiada\u0142 podniesienie godno\u015bci pracy. Propagowa\u0142 ide\u0119 budowy pa\u0144stwa jedynie przez pracuj\u0105cych obywateli i tym samym po\u017cytecznych dla spo\u0142ecze\u0144stwa.
\nStronnictwo Narodowe sta\u0142o na stanowisku, \u017ce pa\u0144stwo powinno d\u0105\u017cy\u0107 do zapewnienia ka\u017cdemu obywatelowi cho\u0107by najskromniejszej prywatnej w\u0142asno\u015bci. Bowiem stanowi ona warunek gwarantuj\u0105cy wolno\u015b\u0107 osobist\u0105. Dopuszczano ograniczenia w zakresia w\u0142adania w\u0142asno\u015bcia prywatn\u0105, je\u015bli wymaga\u0142oby tego dobro pa\u0144stwa i narodu. Wed\u0142ug Konfederacji Narodu upowszechnienie w\u0142asno\u015bci odnosi\u0107 si\u0119 mia\u0142o tylko do narodu polskiego. ON-R \u201eSzaniec\u201d propagowa\u0142 upowszechnienie w\u0142asno\u015bci poprzez stworzenie drobnych i \u015brednich warsztat\u00f3w pracy, pozostaj\u0105cych w r\u0119kach Polak\u00f3w. Pa\u0144stwo mia\u0142o czuwa\u0107 poprzez prowadzenie okre\u015blonej polityki gospodarczej, zw\u0142aszcza w zakresie planowania. Wszystki ugrupowania obozu podnosi\u0142y tak\u017ce upa\u0144stwowienie przemys\u0142u zwi\u0105zanego z obronno\u015bci\u0105 kraju. W kwestiach agrarnych Stronnictwo Narodowe lansowa\u0142o model przysz\u0142ego ustroju rolnego, kt\u00f3rego podstaw\u0105 mia\u0142o by\u0107 tzw. uregulowane ma\u0142e gospodarstwo rolne (5-50 ha, z preferencj\u0105 dla gospodarstw o wielko\u015bci 8-25 ha) o zwartej ca\u0142o\u015bci. Ludno\u015b\u0107 wiejska mia\u0142a te\u017c znale\u017a\u0107 zatrudnienie w innych ga\u0142\u0119ziach przemys\u0142u, poprzez rozw\u00f3j rzemios\u0142a na wsi czy kolonizacj\u0119 nowych teren\u00f3w kraju. Nie proponowa\u0142o parcelacji ziemi obszarniczej. Konfederacja Narodu propagowa\u0142a tworzenie gospodarstw ch\u0142opskich na nowych ziemiach o wielko\u015bci 15-30 ha. Wszystkie organizacje dostrzega\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmniejszenia przeludnienia agrarnego poprzez zatrudnienie cz\u0119\u015bci ludno\u015bci wiejskiej w handu w miejsce \u017byd\u00f3w oraz zwraca\u0142y uwage na konieczno\u015b\u0107 podniesienia og\u00f3lej produkcji rolniczej. Sporo uwagi ob\u00f3z narodowy przywi\u0105zywa\u0142 do rozwoju polskiego rzemios\u0142a i kupiectwa.
\nSprawy spo\u0142eczne ob\u00f3z narodowy r\u00f3wnie\u017c traktowa\u0142 bardzo powa\u017cnie. O wadze jak\u0105 Stronnictwo Narodowe przywi\u0105zywa\u0142o do zagadnie\u0144 wychowawczych mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 wyodr\u0119bnienie specjalnych wydzia\u0142\u00f3w odpowiedzialnych za prac\u0119 ideowo-wychowawcz\u0105. Zwracano tak\u017ce uwag\u0119 na donios\u0142\u0105 rol\u0119 rodziny w procesie wychowawczym jako czynnik kszta\u0142tuj\u0105cy lepsze jutro narodu. Konfederacja Narodu traktowa\u0142a o\u015bwiat\u0119 jako \u201ezasadnicze i powszechne dobro narodu\u201d. Szko\u0142a mia\u0142a obowi\u0105zek wychowania dla rodziny, pa\u0144stwa i Boga. Wszystkie organizacje podkre\u015bla\u0142y jednolito\u015b\u0107 systemu, powszechno\u015b\u0107 szkolnictwa i bezp\u0142atno\u015b\u0107 nauczania na poziomie powszechnym i zawodowym. Nauczyciele powinni by\u0107 odpowiednio przygotowani, w pe\u0142ni ukszta\u0142towani duchowo zgodnie z ide\u0105 narodow\u0105, a sw\u00f3j zaw\u00f3d powinien traktowa\u0107 jako zaszczytne pos\u0142annictwo.
\nSpraw\u0105 najwa\u017cniejsz\u0105 dla obozu narodowego by\u0142o podtrzymywanie w narodzie prze\u015bwiadczenia o odr\u0119bno\u015bci kultury narodowej \u2013 wa\u017cnego czynnika w procesie wychowania narodowego. Opowiadano si\u0119 za aktywn\u0105 rol\u0105 pa\u0144stwa narodwego w tworzeniu i upowszechnianiu warto\u015bci kulturalnych. Dzia\u0142acze Ruchu Miecz i P\u0142ug podkre\u015blali rozw\u00f3j polskiej kultury narodowej w duchu kultury og\u00f3lnos\u0142owia\u0144skiej. W\u0142a\u015bciwe kszta\u0142towanie osobowo\u015bci cz\u0142owieka by\u0142o moralnym obowi\u0105zkiem nie tylko pa\u0144stwa ale przede wszystkim rodziny, narodu i Ko\u015bcio\u0142a w ca\u0142kowitej wolno\u015bci i poszanowaniu praw osoby ludzkiej. W kwestiach socjalnych, rozbudzona zosta\u0142aby wola, poszanowanie i mi\u0142o\u015b\u0107 do pracy, za kt\u00f3r\u0105 zap\u0142ata powinna wystarcza\u0107 na godziwe utrzymanie. Wynagrodzenie powinno uwzgl\u0119dnia\u0107 sytuacje rodzinn\u0105 pracownika. Uwa\u017cano, \u017ce rodzina posiadaj\u0105ca co najmnie troje dzieci, ajko najcenniejsza, b\u0119dzie popierana przez pa\u0144stwo. Podstawow\u0105 opiek\u0119 lekarsk\u0105 oraz pomoc spo\u0142eczn\u0105 postanowiono powierzy\u0107 samorz\u0105dom. Natomiast funkcje przedwojennej Ubezpieczalni Spo\u0142ecznej proponowano rozdzieli\u0107 pomi\u0119dzy instytucje, kt\u00f3re zbli\u017cy\u0142yby system do ludzi pracy. System oparty by\u0142by na sk\u0142adkach powszechnych pozostaj\u0105cych w gestii samorz\u0105du. Konfederacja Narodu oraz Ruch Miecz i P\u0142ug koncentrowa\u0142y swoj\u0105 uwag\u0119 na problematyce rodziny. Podobnie jak SN, postulowa\u0142y otoczenie rodzin wielodzietnych szceg\u00f3ln\u0105 opiek\u0105, uwa\u017caj\u0105c, w ramach g\u0142oszonego has\u0142a, \u017ce polskie niemowl\u0119ta to najlepsi alianci.
\nW latach wojny Stronnictwo Narodowe odegra\u0142o jeszcze istotn\u0105 politycznie rol\u0119, jednak teoretycy koncentrowali si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na zagadnieniach biez\u0105cej dzia\u0142alno\u015bci politycznej. Wydawa\u0107 si\u0119 mog\u0142o, \u017ce utworzenie Tymczasowego Rz\u0105du Jedno\u015bci Narodowej oraz zapewnienia J\u00f3zefa Stalina pozwoli Stronnictwu Narodowemu na weryfikacj\u0119 i realizacj\u0119 koncepcji programowych formu\u0142owanych podczas drugiej wojny \u015bwiatowej. Jednak nie wyra\u017cono zgody na zalegalizowanie dzia\u0142alno\u015bci Stronnictwa w Polsce Ludowej. Wielu inicjator\u00f3w Komitetu Legalizacyjnego partii aresztowano i osadzono w wi\u0119zieniu. Lata powojenne za\u015b to okres gdy praktycznie zaprzestano tw\u00f3rczo\u015bci ideologicznej. Dopiero pod koniec lat 70. ob\u00f3z narodowy ponownie si\u0119 odrodzi\u0142, jednak pod wzgl\u0119dem my\u015bli politycznej nie wni\u00f3s\u0142 nic nowego, powielaj\u0105c dawne koncepcje.<\/p>\n
Artyku\u0142 opracowany na podstawie: Stronnictwo Narodowe kre\u015bli\u0142o wizje przysz\u0142ej Polski jako pa\u0144stwa narodowego, bezklasowego, zorganizowanego hierarchicznie na podstawie zdolno\u015bci do brania na siebie obowi\u0105zku wobec narodu i odpowiedzialno\u015bci za ich spe\u0142nienie. Podstaw\u0105 systemu mia\u0142a by\u0107 demokracja \u201ezapewniaj\u0105ca wszystkim obywatelom polskim pe\u0142ny udzia\u0142 w \u017cyciu politycznym\u201d, mia\u0142a to by\u0107 demokracja w s\u0142u\u017cbie narodu \u2013 demokracja narodowa. Katolicyzm traktowano jako podstawowy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-219","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=219"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/219\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nPrzybysz K., Polska My\u015bl Polityczna 1939-45. Zarys problematyki.<\/em> Warszawa 2000<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"