{"id":222,"date":"2009-03-09T15:54:21","date_gmt":"2009-03-09T14:54:21","guid":{"rendered":"http:\/\/zecernia.com\/html\/?p=222"},"modified":"2009-03-09T15:54:21","modified_gmt":"2009-03-09T14:54:21","slug":"bledy-bledy-bledy","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/zecernia.com\/html\/?p=222","title":{"rendered":"B\u0142\u0119dy, b\u0142\u0119dy, b\u0142\u0119dy…"},"content":{"rendered":"

Polemika \u201eCzy rzeczywi\u015bcie Polska w 1939 roku by\u0142a tak bezbronna?\u201d<\/strong><\/p>\n

Niniejszy artyku\u0142 pope\u0142ni\u0142em \u0142adnych par\u0119 lat temu po przeczytaniu w internecie artyku\u0142u pod kt\u00f3rym podpisa\u0142 si\u0119 Crazy Ivan<\/strong> (tutaj: cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza<\/a> i cz\u0119\u015b\u0107 druga<\/a>). Teraz wreszcie ujrzy \u015bwiat\u0142o dzienne – ale my\u015bl\u0119, \u017ce przyjdzie mi popolemizowa\u0107 tak\u017ce samemu z sob\u0105.
\n<\/a><\/p>\n

<\/a><\/a><\/p>\n

<\/a> Crazy Ivan po macoszemu potraktowa\u0142 sytuacj\u0119 przed wybuchem wojny. Musimy spojrze\u0107 nieco szerzej na sytuacj\u0119 geopolityczn\u0105 Polski i cofn\u0105\u0107 si\u0119 dalej ni\u017c tylko o kilka dni. Wojna wisia\u0142a na w\u0142osku od dobrych paru miesi\u0119cy, jak nie lat, chocia\u017c premier Anglii, Chamberlain, wracaj\u0105c z Monachium che\u0142pi\u0142 si\u0119, wo\u0142aj\u0105c \u201eprzywie\u017ali\u015bmy wam pok\u00f3j\u201d. <\/cite>Sam zauwa\u017cy\u0142, \u017ce \u201ebardzo trudne jest uj\u0119cie tego tematu patrz\u0105c okiem wsp\u00f3\u0142czesnego militarysty\u201d. Dokonuj\u0105c analizy tak wa\u017cnego tematu powinien jednak bardziej go zg\u0142\u0119bi\u0107, nim zabra\u0142 si\u0119 do pisania. Swoim artyku\u0142em zdopingowa\u0142 mnie do zaj\u0119cia g\u0142osu w tej sprawie. Przy okazji postaram si\u0119 wyprostowa\u0107 kilka przek\u0142ama\u0144, dotycz\u0105cych planu \u201eZach\u00f3d\u201d i pocz\u0105tk\u00f3w kampanii wrze\u015bniowej, kt\u00f3re w nim si\u0119 znalaz\u0142o. Crazy Ivan analiz\u0119 wrze\u015bnia zako\u0144czy\u0142 s\u0142owami \u201eNie zawi\u00f3d\u0142 jedynie \u017co\u0142nierz polski, kt\u00f3ry nie bacz\u0105c na rany walczy\u0142\u2026 dop\u00f3ki nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 amunicja lub sam nie zgin\u0105\u0142 wype\u0142niaj\u0105c rozkazy najlepiej jak tylko m\u00f3g\u0142.\u201d<\/em><\/p>\n

Czy ta wojna mog\u0142a mie\u0107 inny pocz\u0105tek?<\/em> <\/strong>
\nMusimy jednak spojrze\u0107 szerzej na sytuacj\u0119 geopolityczn\u0105 Polski i cofn\u0105\u0107 si\u0119 dalej ni\u017c tylko kilka dni. Ze wzgl\u0119du na toczone przez Polsk\u0119 w latach 1918-1921 wojny i konflikty na polu spraw mniejszo\u015bci narodowych, kraj nasz sk\u0142\u00f3cony by\u0142 niemal ze wszystkimi s\u0105siadami. Jedynie poprawne stosunki panowa\u0142y mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Rumuni\u0105 i \u0141otw\u0105. Z t\u0105 pierwsz\u0105 podpisano nawet traktat o wsp\u00f3lnych dzia\u0142aniach w przypadku agresji Rosji Radzieckiej na jedno z tych pa\u0144stw. Mogli\u015bmy oprze\u0107 si\u0119 jedynie na Francji, ale i to wsparcie by\u0142o niepewne po uk\u0142adzie w Locarno w 1926 r. Po doj\u015bciu Hitlera podpisana zosta\u0142a polsko-niemiecka deklaracja o nieagresji (26.01.1934 r.), kt\u00f3ra mia\u0142a zapewni\u0107 nam spok\u00f3j na 10 lat. W zwi\u0105zku z tym Polska przygotowywa\u0142a si\u0119 do agresji z jedynego mo\u017cliwego kierunku \u2013 ze wschodu. Hitler w tym czasie przygotowywa\u0142 si\u0119 do zwyci\u0119skiego pochodu na wsch\u00f3d \u2013 na Rosj\u0119. W tym czasie stara\u0142 si\u0119 \u201ewy\u0142uska\u0107\u201d Polsk\u0119 z sojuszu z Francj\u0105, widz\u0105c w niej wasala \u201e\u0107wiartuj\u0105cego i pacyfikuj\u0105cego Rosj\u0119\u201d. W zamian za Gda\u0144sk, korytarz pomorski i korekty granic obiecywa\u0142 przy\u0142\u0105czenie do Polski: Litwy i okr\u0119gu K\u0142ajpedy lub Kamie\u0144ca i \u017bytomierza oraz przed\u0142u\u017cenie paktu o nieagresji na 25 lat. \u201eMorze Czarne to te\u017c morze\u201d stwierdzi\u0142 Ribbentrop b\u0119d\u0105c na rokowaniach w Warszawie.
\nNiew\u0105tpliwym b\u0142\u0119dem polskich w\u0142adz by\u0142o wkroczenie na Zaolzie. Prasa francuska i angielska nazwa\u0142a Polsk\u0119 \u201ehien\u0105 monachijsk\u0105\u201d. Gdyby Hitler przy\u0142\u0105czy\u0142by do Rzeszy w tym czasie, obok K\u0142ajpedy, tak\u017ce Gda\u0144sk, nikt na Zachodzie nie kiwn\u0105\u0142by nawet palcem. Dopiero w marcu 1939 r. gdy Hitler zaj\u0105\u0142 Czechos\u0142owacj\u0119 i wzm\u00f3g\u0142 nacisk na Polsk\u0119, mocarstwa zachodnie postanowi\u0142y zareagowa\u0107. Zaoferowano Polsce gwarancje, kt\u00f3re mia\u0142y zatrzyma\u0107 Niemcy. Polska wysz\u0142a z izolacji, jednak jej bezpiecze\u0144stwo pozosta\u0142o zagwarantowane jedynie na papierze.
\nGwarancje brytyjskie niejako uruchomi\u0142y wojenn\u0105 maszyn\u0119.
\nPolska wobec narastaj\u0105cego konfliktu z Niemcami zarzuci\u0142a przygotowywanie planu \u201eWsch\u00f3d\u201d (dzia\u0142ania wojenne na wypadek wojny z Sowietami) i rozpocz\u0119to energiczne opracowywanie planu \u201eZach\u00f3d\u201d. Hitler w kwietniu 1939 r. wypowiedzia\u0142 pakt o nieagresji. Anglicy i Francuzi gwarantowali zmontowanie frontu zachodniego w ci\u0105gu 14 dni od og\u0142oszenia mobilizacji powszechnej w Polsce (wed\u0142ug polskich plan\u00f3w mia\u0142a ona wyprzedzi\u0107 o 6 dni niemieckie uderzenie). Polacy rozpocz\u0119li mobilizacj\u0119 oddzia\u0142\u00f3w ze wschodnich Okr\u0119g\u00f3w Korpus\u00f3w i przerzucanie ich nad granic\u0119 niemieck\u0105. Wzmocniono Stra\u017c Graniczn\u0105 oddzia\u0142ami KOP-u. Rozpocz\u0119to przygotowania do prac fortyfikacyjnych. Organizowano dow\u00f3dztwa armii.
\nTymczasem Anglicy i Francuzi nie planowali ofensywy na zachodzie Niemiec, tylko pr\u00f3bowali zmontowa\u0107 sojusz z ZSRR \u2013 jednak Polska nie zgodzi\u0142a si\u0119 na wej\u015bcie Armii Czerwonej na jej terytorium w przypadku agresji niemieckiej i rozmowy upad\u0142y. Stalin jednocze\u015bnie prowadzi\u0142 tajne rokowania z Niemcami, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142y si\u0119 podpisaniem paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow i jego tajnego protoko\u0142u. W 1939 r. Polska mia\u0142a trzy mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania:
\n1. Przyj\u0105\u0107 \u201eofert\u0119\u201d Hitlera i wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w krucjacie przeciwko ZSRR.
\n2. Zgodzi\u0107 si\u0119 na anglo-francuski pakt z ZSRR.
\n3. Umi\u0119dzynarodowi\u0107 \u201espraw\u0119 polsk\u0105\u201d.
\nDwie pierwsze propozycje jedynie odsuwa\u0142y widmo wojny, a jej ostateczny rezultat w ka\u017cdym przypadku by\u0142 dla Polski negatywny. Wybrano wariant trzeci licz\u0105c, \u017ce wojna wybuchnie dopiero w 1940 r. przygotowuj\u0105c si\u0119 do jej wybuchu pe\u0142na par\u0105. Niestety rozeznanie polskiej dyplomacji w sprawach mi\u0119dzynarodowych by\u0142o bardzo s\u0142abe, a 17 wrze\u015bnia rz\u0105d polski nie wiedzia\u0142, czy Armia Czerwona wkracza do Polski jako sojusznik czy agresor.<\/p>\n

Kwestia granic <\/strong><\/em>
\nS\u0105siadowali\u015bmy z 6 pa\u0144stwami: Niemcami, Litw\u0105, \u0141otw\u0105, Zwi\u0105zkiem Radzieckim, Rumuni\u0105 i Czechos\u0142owacj\u0105 (po jej aneksji przez Niemcy ze S\u0142owacj\u0105 i W\u0119grami). D\u0142ugo\u015b\u0107 granicy wynosi\u0142a ponad 5,5 tys. km, z tego tylko oko\u0142o 500 km by\u0142o bezpieczne (W\u0119gry, Rumunia i \u0141otwa). Aneksja Czechos\u0142owacji pozwoli\u0142a Niemcom \u201eokr\u0105\u017cy\u0107\u201d Polsk\u0119 jeszcze przed rozpocz\u0119ciem dzia\u0142a\u0144 wojennych, daj\u0105c im mo\u017cliwo\u015b\u0107 uderzenia z ka\u017cdego kierunku niemal we wszystkie punkty w Polsce. Granica polsko-niemiecka liczy\u0142a ponad 2 tys. km, a dodaj\u0105c do tego granic\u0119 polsko-s\u0142owack\u0105 blisko 2,8 tys. km. W wi\u0119kszo\u015bci jej przebieg nie opiera\u0142 si\u0119 o naturalne przeszkody terenowe a wyznaczony zosta\u0142 na podstawie arbitralnych decyzji wielkich mocarstw w latach 1918-1922. Wed\u0142ug francuskiej strategii obronnej do obrony tak d\u0142ugiego odcinka potrzebne by\u0142o 925(!) dywizji piechoty (pas obrony dywizji wynosi\u0142 3 km). Polscy sztabowcy, kt\u00f3rzy przyjmowali za pas skutecznej obrony odcinek 10-20 km, wskazywali na 138-277 dywizji. W tym czasie mogli\u015bmy wystawi\u0107 maksymalnie 100 dywizji, jednak mieliby\u015bmy problemy z ich wyposa\u017ceniem. Plany obrony polskiej granicy nale\u017ca\u0142o wi\u0119c dostosowa\u0107 do posiadanych si\u0142 i \u015brodk\u00f3w.<\/p>\n

Kto silniejszy?<\/strong><\/em>
\nNie zgodz\u0119 si\u0119 z Crazy Ivanem, \u017ce niemiecka przewaga widoczna by\u0142a jedynie w powietrzu. We wrze\u015bniu 1939 r. polskie si\u0142y stanowi\u0142o: 30 DP, 9 DPRez., 11 BK, BKZmot., Bpanc-Mot., 3 BG. W pierwszym rzucie wystawiono: 21 DP, 3 DPRez., 10 BK, 3 BG i BKZmot. Rzekome polskie 900 czo\u0142g\u00f3w to, o ile mnie pami\u0119\u0107 nie myli, wozy opancerzone, tankietki TK i TKS oraz garstka czo\u0142g\u00f3w 7TP i R35, a \u017caden z nich nie mia\u0142 zamontowanego dzia\u0142ka wi\u0119kszego ni\u017c 35 mm. Niemcy byli w stanie wystawi\u0107 105 dywizji piechoty (z czego po\u0142ow\u0119 u\u017cy\u0107 natychmiast po rozpocz\u0119ciu dzia\u0142a\u0144 wojennych). Niemieckie jednostki piechoty mia\u0142y g\u0142\u00f3wnie trakcj\u0119 motorow\u0105, a wypocz\u0119ci \u017co\u0142nierze na miejsce walki podwo\u017ceni byli samochodami ci\u0119\u017carowymi, gdy tymczasem polski piechur musia\u0142 nios\u0105c ok. 30 kg ekwipunku, przej\u015b\u0107 noc\u0105 ok. 30 km i przygotowa\u0107 nowe stanowiska do obrony lub zaj\u0105\u0107 pozycje do ataku. Rz\u0105d Polski nie by\u0142 \u201estale by\u0142 pod wra\u017ceniem wygranej wojny polsko-bolszewickiej\u201d. Po prostu nie mia\u0142 \u015brodk\u00f3w na 100% wyposa\u017cenie tabor\u00f3w w samochody.
\nNie zgodz\u0119 si\u0119 tak\u017ce, \u017ce \u201erozdanie\u201d lotnictwa dow\u00f3dcom armii os\u0142abi\u0142o jego si\u0142\u0119. Przede wszystkim posiadali\u015bmy przestarza\u0142y sprz\u0119t, a najnowsze modele samolot\u00f3w my\u015bliwskich eksportowali\u015bmy np. do Grecji (model P-24G). Nie posiadali\u015bmy dostatecznej ilo\u015bci dobrze przygotowanych lotnisk, a kontakt z pilotem po jego starcie nie istnia\u0142 (brak \u015brodk\u00f3w \u0142\u0105czno\u015bci). W dyspozycji Naczelnego Wodza by\u0142y 54 samoloty my\u015bliwskie i 86 bombowych. W trakcie dzia\u0142a\u0144 wojennych (z powodu strat w sprz\u0119cie i brak\u00f3w w \u0142\u0105czno\u015bci) \u0142\u0105czono lotnictwo w wi\u0119ksze zwi\u0105zki taktyczne tworz\u0105c 2 dywizjony. Zgodzi\u0107 si\u0119 musz\u0119, \u017ce brak zdecydowania Naczelnego Dow\u00f3dztwa w wykorzystaniu lotnictwa (zw\u0142aszcza bombowego) jak i okr\u0119t\u00f3w podwodnych pozbawi\u0142 mo\u017cliwo\u015bci zadania Niemcom wi\u0119kszych strat, a i by\u0107 mo\u017ce zdezorganizowania zaopatrzenia i obni\u017cenia morale nieprzyjaciela.
\nInne zdanie mam tak\u017ce na spos\u00f3b wykorzystania Brygad Kawalerii. Wed\u0142ug mnie b\u0142\u0119dem by\u0142o wystawienie kawalerii w pierwszej linii obrony. Szalony pomys\u0142 Crazy Ivana stworzenia dw\u00f3ch du\u017cych zwi\u0105zk\u00f3w kawaleryjskich (czyli po ok. 33 tys. je\u017ad\u017ac\u00f3w i tyle samo koni) mo\u017ce by\u0142by skuteczny podczas wojny polsko-bolszewickiej, ale nie podczas wojny technicznej. Jak sam zauwa\u017cy\u0142, kawaleria by\u0142a nara\u017cona na wyniszczaj\u0105ce ataki z powietrza, a tak\u0105 mas\u0119 ludzi i zwierz\u0105t trudno ukry\u0107. Taka koncepcja u\u017cycia kawalerii by\u0142aby mo\u017ce po\u017c\u0105dana w wojnie ofensywnej, ale przy organizowaniu obrony powinna ona stanowi\u0107 mobilne odwody dow\u00f3dc\u00f3w armii i Naczelnego Wodza i by\u0107 kierowana w miejsca potrzebuj\u0105ce wsparcia. U\u0142an i tak walczy na piechot\u0119 (widowiskowe szar\u017ce mo\u017cna policzy\u0107 na palcach, a Wo\u0142y\u0144ska BK ws\u0142awi\u0142a si\u0119 skuteczn\u0105 obron\u0105 pod wsi\u0105 Mokra).<\/p>\n

Przygotowania do obrony<\/strong><\/em>
\n23 sierpnia rozpocz\u0119to mobilizacj\u0119 kartkow\u0105,kt\u00f3ra przebiega\u0142a sprawnie, natomiast pierwszym dniem mobilizacji powszechnej mia\u0142 by\u0107 31 sierpnia. Tu nie popisa\u0142 si\u0119 polski wywiad, bo w tym czasie Niemcy wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich si\u0142 mieli ju\u017c ulokowane na pozycjach wyj\u015bciowych do ataku. Wi\u0119kszym problemem ni\u017c sp\u00f3\u017aniona mobilizacja by\u0142a zbyt p\u00f3\u017ano rozpocz\u0119ta ewakuacja urz\u0119d\u00f3w i zapas\u00f3w. To exodus ludno\u015bci cywilnej i prowadzonego inwentarza spowodowa\u0142 zakorkowanie dr\u00f3g, a nie t\u0142umy rezerwist\u00f3w zmierzaj\u0105ce do punkt\u00f3w mobilizacyjnych. Wed\u0142ug planu \u201emob W2\u201d pod bro\u0144 mia\u0142o zosta\u0107 powo\u0142anych ok. 1,35 mln \u017co\u0142nierzy, pozosta\u0142e rezerwy (ok. 2 mln os\u00f3b w wieku mobilizacyjnym \u2013 czyli m\u0119\u017cczyzn do 50 roku \u017cycia) mia\u0142y stanowi\u0107 uzupe\u0142nienia, s\u0142u\u017cby ty\u0142owe i pospolite ruszenie. Do 1 wrze\u015bnia zdo\u0142ano powo\u0142a\u0107 ok. 1 mln \u017co\u0142nierzy. Mobilizacja przebiega\u0142a tak\u017ce po wybuchu wojny.
\nArmia Polska cho\u0107 silna liczebnie by\u0142a niedostatecznie wyposa\u017cona i zacofana technicznie. Dow\u00f3dcy nie zawsze potrafili sprosta\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej si\u0119 znale\u017ali. Utajnianie wszystkiego co mo\u017cliwe tak\u017ce utrudnia\u0142o przygotowania do wojny. Znakomite karabiny przeciwpancerne Ur spoczywa\u0142y w skrzyniach opisanych jako sprz\u0119t optyczny, tak\u017ce ma\u0142o kto doskonale pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 t\u0105 broni\u0105.
\nB\u0142\u0119dem by\u0142o na pewno zaprzestanie latem przygotowa\u0144 do organizacji batalion\u00f3w Obrony Narodowej. Cho\u0107 s\u0142abiej uzbrojone i wyposa\u017cone ni\u017c regularne bataliony piechoty, mia\u0142y o wiele wy\u017csze morale \u2013 \u017co\u0142nierze w nich walcz\u0105cy bronili swoich dom\u00f3w. Kolejny b\u0142\u0105d dow\u00f3dztwa to zbyt p\u00f3\u017ane rozpocz\u0119cie prac fortyfikacyjnych – saperzy musieli czeka\u0107 a\u017c ch\u0142opi zbior\u0105 zasiewy – do pracy przyst\u0105piono dopiero w sierpniu. Ze wzgl\u0119du na upalne lato nie mo\u017cna tak\u017ce by\u0142o wykorzysta\u0107 przygotowanych wcze\u015bniej teren\u00f3w zalewowych, kt\u00f3re mia\u0142y stanowi\u0107 dodatkowe zapory przed nieprzyjacielem.<\/p>\n

Plan \u201eZach\u00f3d\u201d<\/em><\/strong>
\nNa przygotowanie kraju do obrony przed niemieckim atakiem polscy plani\u015bci mieli niewiele wi\u0119cej ni\u017c p\u00f3\u0142 roku. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wy\u015bcig z czasem. Nie zdo\u0142ano jednak ca\u0142o\u015bciowo przygotowa\u0107 wszystkich zagadnie\u0144 obrony, m.in. plan zaopatrzenia oddzia\u0142\u00f3w opracowany zosta\u0142 tylko na 14 dni, rzeczywisto\u015b\u0107 wojenna zweryfikowa\u0142a te plany i ju\u017c znacznie wcze\u015bniej rozpocz\u0119to \u201ewielka improwizacj\u0119\u201d.
\nOpracowywany plan uwarunkowany by\u0142 przebiegiem granic i mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wykorzystania przeszk\u00f3d naturalnych do tzw. d\u0142ugiej obrony. Do takiego dzia\u0142ania nadawa\u0142y si\u0119 jedynie trzy obszary: Podhale, p\u00f3\u0142nocna cz\u0119\u015b\u0107 Polski oparta o lini\u0119 Narew \u2013 Biebrza \u2013 Kana\u0142 Augustowski \u2013 Puszcza Augustowska oraz ziemia wielu\u0144ska w oparciu o lini\u0119 Warta \u2013 Widawka. Ukszta\u0142towanie granicy umo\u017cliwia\u0142o wi\u0119c Niemcom uderzenie w dowolnym miejscu i w dowolnym kierunku rozwa\u017cano wi\u0119c r\u00f3\u017cne warianty niemieckiego uderzenia. W nieca\u0142e trzy tygodnie uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 podstawy planu operacyjnego, przewidzie\u0107 kierunki ataku nieprzyjaciela, rozplanowa\u0107 cz\u0119\u015bciowo w\u0142asne si\u0142y i zmobilizowa\u0107 pierwsze jednostki. Start by\u0142 bardzo dobry.
\nPierwsze wytyczne nakazywa\u0142y broni\u0107 niezb\u0119dnych do prowadzenia wojny obszar\u00f3w, wykorzystuj\u0105c okazje przeciwuderza\u0144 odwodami, zada\u0107 jak najwi\u0119ksze straty Niemcom w pierwszej jej fazie i nie da\u0107 si\u0119 rozbi\u0107 przed podj\u0119ciem dzia\u0142a\u0144 przez sprzymierzonych.
\nZmobilizowane w pierwszym rzucie 13 DP i 27 DP zosta\u0142y przerzucone do korytarza pomorskiego i stanowi\u0142y Korpus Interwencyjny, kt\u00f3ry mia\u0142 zaatakowa\u0107 Gda\u0144sk w przypadku niemieckiej akcji na to miasto. Pod koniec sierpnia KI rozwi\u0105zano, a stanowi\u0105ce je dywizje mia\u0142y przej\u015b\u0107 w rejon stacjonowania Armii \u201ePrusy\u201d. Zdo\u0142ano przerzuci\u0107 jedynie 13 DP. 27 DP nie zdo\u0142a\u0142a za\u0142adowa\u0107 si\u0119 na poci\u0105gi przed wybuchem wojny. St\u0105d jej samotne pozostawienie w centrum korytarza, a nie plan obrony jego obrony za wszelk\u0105 cen\u0119. W\u0142\u0105czona do Armii \u201ePomorze\u201d okaza\u0142a si\u0119 warto\u015bciow\u0105 jednostk\u0105, cho\u0107 w pierwszych dniach wojny ponios\u0142a wysokie straty.
\nG\u0142\u00f3wn\u0105 pozycj\u0119 obrony wg planu \u201eZach\u00f3d\u201d stanowi\u0107 mia\u0142a linia:
\nna p\u00f3\u0142nocy: (wzd\u0142u\u017c Kana\u0142u Augustowskiego, Biebrzy, Narwi i Bugu) Os\u00f3wiec \u2013 Wizna \u2013 \u0141om\u017ca \u2013 Ostro\u0142\u0119ka \u2013 R\u00f3\u017can \u2013 Pu\u0142tusk \u2013 Modlin (dalej wzd\u0142u\u017c Wis\u0142y) \u2013 P\u0142ock \u2013 W\u0142oc\u0142awek \u2013 Toru\u0144 \u2013 Fordon (uj\u015bcie Brdy)
\nna zachodzie: Chojnice \u2013 Bydgoszcz (dalej wzd\u0142u\u017c g\u00f3rnej Noteci i Warty) \u2013 Sieradz \u2013 Szczerc\u00f3w (dalej wzd\u0142u\u017c Warty) \u2013 Cz\u0119stochowa \u2013 Kozieg\u0142owy \u2013 (umocnienia \u015bl\u0105skie) Chorz\u00f3w \u2013 Miko\u0142\u00f3w \u2013 Bielsko \u2013 \u017bywiec
\nna po\u0142udniu: wzd\u0142u\u017c Karpat od Jordanowa do Mszany Dolnej.
\nNajlepsz\u0105 lini\u0105 obrony by\u0142aby linia Bugu, Wis\u0142y i Sanu jednak przebiega\u0142a ona tak niefortunnie, \u017ce spowodowa\u0142oby to oddanie nieprzyjacielowi po\u0142owy kraju, odci\u0119cie si\u0119 od o\u015brodk\u00f3w przemys\u0142owych i uniemo\u017cliwi\u0142oby sprawne przeprowadzenie mobilizacji na terenie Wielkopolski, Pomorza i \u015al\u0105ska. Tak\u017ce rozmieszczenie garnizon\u00f3w \u201eodziedziczyli\u015bmy\u201d po armii pruskiej \u2013 znajdowa\u0142y si\u0119 one bardzo blisko granicy (np. Leszno). Wysuni\u0119cie oddzia\u0142\u00f3w w kierunku granicy mia\u0142o zatrzyma\u0107 nieprzyjaciela i umo\u017cliwi\u0107 doko\u0144czenie mobilizacji i ewakuacji. Nast\u0119pnie oddzia\u0142y mia\u0142y wycofa\u0107 si\u0119 na g\u0142\u00f3wn\u0105 lini\u0119 obrony i tam ponownie stawi\u0107 op\u00f3r. Na terenie DOK VII mobilizacja przebieg\u0142a sprawnie i bez zak\u0142\u00f3ce\u0144 a oddzia\u0142y stanowi\u0105ce pierwsz\u0105 lini\u0119 wycofywa\u0142y si\u0119 zgodnie z planem.
\nW swoim artykule Crazy Ivan podaje informacje jakoby to Armia \u201e\u0141\u00f3d\u017a\u201d stanowi\u0107 mia\u0142a \u201eochron\u0105 lewego skrzyd\u0142a armii Pozna\u0144 genera\u0142a Kutrzeby\u201d. Rzeczywisto\u015b\u0107 by\u0142a zupe\u0142nie odmienna. Niewielka Armia \u201eKarpaty\u201d zabezpiecza\u0142a lewe skrzyd\u0142o Armii \u201eKrak\u00f3w\u201d, kt\u00f3re stanowi\u0107 mia\u0142o g\u0142\u00f3wny zawias wycofuj\u0105cych si\u0119 oddzia\u0142\u00f3w polskich. Gen. Szylling mia\u0142 os\u0142ania\u0107 zag\u0142\u0119bie w\u0119glowe i hutnicze, kt\u00f3rego ze zrozumia\u0142ych wzgl\u0119d\u00f3w nie mo\u017cna by\u0142o ewakuowa\u0107. Armia \u201ePozna\u0144\u201d stanowi\u0107 mia\u0142a \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Armiami \u201e\u0141\u00f3d\u017a\u201d i \u201ePomorze\u201d. Jak wspomina\u0142 gen. T. Kutrzeba (Bitwa nad Bzur\u0105 (9-22 wrze\u015bnia 1939 r.) s. 245):
\nZadanie armii \u201cPozna\u0144\u201d okre\u015bla\u0142y dyrektywy Naczelnego Dow\u00f3dztwa w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy:
\nl) Podstawowym zadaniem armii jest: os\u0142aniaj\u0105c si\u0119 na kierunku Frankfurt \u2013 Pozna\u0144 przede wszystkim ubezpieczy\u0107 w\u0142asnym dzia\u0142aniem skrzyd\u0142a armii \u201c\u0141\u00f3d\u017a\u201d i armii \u201cPomorze\u201d. W razie przewa\u017caj\u0105cych si\u0142 nieprzyjaciela nie da\u0107 si\u0119 zbyt szybko zepchn\u0105\u0107 na ostateczn\u0105 lini\u0119 obrony.
\n2) Nie da\u0107 si\u0119 odrzuci\u0107 od armii s\u0105siednich, w tym celu zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na kierunki Pi\u0142a \u2013 Inowroc\u0142aw i G\u0142og\u00f3w (Wroc\u0142aw) \u2013 Ko\u0142o.
\nTo Armia \u201ePozna\u0144\u201d ochrania\u0142a prawe skrzyd\u0142o Armii \u201e\u0141\u00f3d\u017a\u201d, na dodatek mi\u0119dzy oboma armiami by\u0142a licz\u0105ca ok. 30 km luka. S\u0142aba i nieudolnie dowodzona Armia \u201e\u0141\u00f3d\u017a\u201d nie wytrzyma\u0142a g\u0142\u00f3wnego uderzenia wojsk niemieckich i rozpocz\u0119\u0142a wycofywanie. W zwi\u0105zku z tym Armia \u201ePozna\u0144\u201d mog\u0142a uderzy\u0107 na ods\u0142oni\u0119te skrzyd\u0142o X Korpusu niemieckiego. Jej dow\u00f3dztwo dwukrotnie zwraca\u0142o si\u0119 o rozkazy do Naczelnego Dow\u00f3dztwa w sprawie uderzenia, raz jednostki ruszy\u0142y ju\u017c w celu zaj\u0119cia podstaw do ataku ale zosta\u0142y cofni\u0119te na rozkaz Rydza-\u015amig\u0142ego. Nad Bzur\u0105 \u201eAs\u201d wypad\u0142 Rydzowi-\u015amig\u0142emu z r\u0119kawa. To T. Kutrzeba powiadomi\u0142 Naczelne Dow\u00f3dztwo (bodaj\u017ce szefa sztabu Stachiewicza) o rozpocz\u0119ciu przygotowa\u0144 do uderzenia. Rydza nie by\u0142o, gdy si\u0119 dowiedzia\u0142 o sytuacji rozkaza\u0142 wycofanie na Warszaw\u0119 (tzw. II faza Bitwy nad Bzur\u0105). Brak zdecydowanej postawy wy\u017cszego dow\u00f3dztwa spowodowa\u0142, \u017ce zwyci\u0119skie oddzia\u0142y oderwa\u0142y si\u0119 od nieprzyjaciela i wycofa\u0142y za Bzur\u0119 w chwili gdy ten nie by\u0142 w stanie skleci\u0107 nale\u017cytej obrony i tak\u017ce rozpocz\u0105\u0142 odwr\u00f3t. Marsza\u0142ek chcia\u0142 wykorzysta\u0107 tego \u201eAsa\u201d na Polesiu.<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c
\n<\/em><\/strong>Polskie kr\u0119gi dyplomatyczne i wojskowe (w\u0142a\u015bciwie to jeden kr\u0105g sanacyjny) chyba by\u0142y niezbyt rozgarni\u0119te w sprawach mi\u0119dzynarodowych. Konflikty z niemal wszystkimi s\u0105siadami, opieranie si\u0119 na Anglii i Francji, kt\u00f3rych gwarancje by\u0142y bez pokrycia. Zadufanie w swoj\u0105 si\u0142\u0119, b\u0142\u0119dna ocena si\u0142 nieprzyjaciela i jego gotowo\u015bci do ataku, z\u0142a polityka personalna w wojsku (bodaj\u017ce w 13 DP w pewnym okresie pu\u0142kownikowi na etacie generalskim podlega\u0142o siedmiu innych pu\u0142kownik\u00f3w!), brak przygotowania obrony w\u0142asnego kraju w przypadku agresji z zachodu (do tej pory to my mieli\u015bmy by\u0107 agresorami!). Wymienia\u0107 mo\u017cna by d\u0142ugo. Ju\u017c na starcie wojna by\u0142a przegrana.
\nCzy Generalny Inspektorat Si\u0142 Zbrojnych i Sztab G\u0142\u00f3wny, a od 1 wrze\u015bnia Naczelne Dow\u00f3dztwo (a nie jak podaje Crazy Ivan, Sztab Generalny, kt\u00f3ry zosta\u0142 zlikwidowany bodaj w pocz\u0105tkach lat 30.) zrobi\u0142y wszystko? Z naszego punktu widzenia mog\u0142y na pewno zrobi\u0107 wi\u0119cej. Zgadzam si\u0119 z Crazy Ivanem, \u017ce \u201ePolscy genera\u0142owie powinni mie\u0107 wi\u0119cej swob\u00f3d w dzia\u0142aniach operacyjnych, gdy\u017c (\u2026) zamiast walczy\u0107 pr\u00f3bowali nieskutecznie odzyska\u0107 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z wy\u017cszym dow\u00f3dztwem.\u201d Brak \u015brodk\u00f3w \u0142\u0105czno\u015bci, u\u017cywanie og\u00f3lnodost\u0119pnych linii telefonicznych (pods\u0142uchiwanych przez Niemc\u00f3w), u\u017cywanie cz\u0119sto niezrozumia\u0142ego dla rozm\u00f3wc\u00f3w improwizowanego szyfru, nieprzygotowanie zapasowych m.p. dow\u00f3dztw, etc., obna\u017cy\u0142 nieprzygotowanie polskiego wojska do warunk\u00f3w wojny mobilnej.
\nPolskie dow\u00f3dztwo cho\u0107 dobrze oceni\u0142o zagro\u017cenia, \u017ale oceni\u0142o si\u0142e nieprzyjaciela i \u017ale rozdysponowa\u0142o si\u0142y mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnych dow\u00f3dc\u00f3w armii. Uwa\u017cam, \u017ce \u017ale zosta\u0142y rozdane nominacje na dow\u00f3dc\u00f3w armii. Gen. Bortnowski nad Bzur\u0105 si\u0119 za\u0142ama\u0142. Gen. R\u00f3mmel uciek\u0142 znad Warty do Warszawy (w Murnau przez wielu dow\u00f3dc\u00f3w dywizji by\u0142 niezauwa\u017cany, a nawet gro\u017cono mu s\u0105dem wojennym po wyzwoleniu \u2013 mo\u017ce dlatego powr\u00f3ci\u0142 do Polski, a nie pozosta\u0142 na Obczy\u017anie). Za ma\u0142o si\u0142 przekazano Armii \u201ePomorze\u201d, kt\u00f3ra nie by\u0142a w stanie zatrzyma\u0107 4 Armi\u0119 niemieck\u0105. Jednak najwi\u0119kszy b\u0142\u0105d pope\u0142niono w przypadku Armii \u201e\u0141\u00f3d\u017a\u201d. Zbyt ma\u0142o si\u0142 i przekazanie obrony Cz\u0119stochowy (wa\u017cnego punktu w drodze na Warszaw\u0119 lub nad Wis\u0142\u0119) w dyspozycji Armii \u201eKrak\u00f3w\u201d spowodowa\u0142o, \u017ce Niemcy tak szybko dotarli do Warszawy. Z\u0142e rozdysponowanie odwod\u00f3w i z\u0142e rozmieszczenie jak\u017ce mobilnych oddzia\u0142\u00f3w kawalerii mo\u017cna by\u0142o naprawi\u0107 w trakcie mobilizacji i dyslokacji oddzia\u0142\u00f3w.
\nA ucieczka naszego dow\u00f3dztwa i rz\u0105du 17 wrze\u015bnia wyszed\u0142 na dobre potomnym. Do dzi\u015b mo\u017cemy si\u0119 szczyci\u0107, \u017ce jako jedyne pa\u0144stwo pokonane przez Niemc\u00f3w nie podpisa\u0142o aktu kapitulacji. Nie stworzyli\u015bmy te\u017c rz\u0105du kolaboracyjnego, jak Francuzi czy Norwedzy. Stworzyli\u015bmy najwi\u0119ksz\u0105 armi\u0119 podziemn\u0105 i armi\u0119 na uchod\u017astwie. A co najwa\u017cniejsze mimo dw\u00f3ch okupacji zachowana zosta\u0142a ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwa, a 22 grudnia 1990 r. insygnia w\u0142adzy prezydenckiej powr\u00f3ci\u0142y do kraju.
\nPodsumowuj\u0105c sytuacj\u0119 przed i w trakcie wrze\u015bnia mo\u017cna to zamkn\u0105\u0107 w dw\u00f3ch zdaniach. Pierwszy, ma\u0142y b\u0142\u0105d pope\u0142niony gdzie\u015b w latach 20. spowodowa\u0142 lawin\u0119 kolejnych b\u0142\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re ci\u0105gn\u0119\u0142y za sob\u0105 ju\u017c du\u017ce b\u0142\u0119dy. W tym momencie ju\u017c nie da\u0142o si\u0119 tego naprawi\u0107 cho\u0107by nie wiem jak czynniki rz\u0105dz\u0105ce si\u0119 stara\u0142y naprawi\u0107 t\u0105 sytuacje.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polemika \u201eCzy rzeczywi\u015bcie Polska w 1939 roku by\u0142a tak bezbronna?\u201d Niniejszy artyku\u0142 pope\u0142ni\u0142em \u0142adnych par\u0119 lat temu po przeczytaniu w internecie artyku\u0142u pod kt\u00f3rym podpisa\u0142 si\u0119 Crazy Ivan (tutaj: cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza i cz\u0119\u015b\u0107 druga). Teraz wreszcie ujrzy \u015bwiat\u0142o dzienne – ale my\u015bl\u0119, \u017ce przyjdzie mi popolemizowa\u0107 tak\u017ce samemu z sob\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-222","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=222"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":785,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222\/revisions\/785"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}