{"id":2350,"date":"2015-05-11T09:29:25","date_gmt":"2015-05-11T08:29:25","guid":{"rendered":"http:\/\/zecernia.com\/html\/?p=2350"},"modified":"2015-05-11T09:46:09","modified_gmt":"2015-05-11T08:46:09","slug":"stabrowska-halina","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/zecernia.com\/html\/?p=2350","title":{"rendered":"Stabrowska Halina"},"content":{"rendered":"

\"bilde\"<\/a>Stabrowska ze Schmidt\u00f3w Halina, pseud. i przybrane nazwiska: Pani Marta, Maria, Wita, Kolno, Frau Peters, In Peters, Halina Kocurska, Halina Lechicka, Wanda \u017buchowska, Halina \u017burowska (1901\u20131943), szef Wydzia\u0142u Legalizacji Komendy G\u0142\u00f3wnej Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej, kurierka i sekretarka Komendanta Obszaru Zachodniego Armii Krajowej. Ur. 11 IV w \u015arodzie Wielkopolskiej, by\u0142a c\u00f3rk\u0105 Telesfora Schmidta, rolnika i budowniczego, prezesa miejscowego \u00abSoko\u0142a\u00bb, powsta\u0144ca wielkopolskiego, oraz Zofii z Wo\u017anych.
\n<\/p>\n

http:\/\/ipsb.nina.gov.pl\/index.php\/a\/halina-stabrowska-ze-schmidtow<\/a><\/p>\n

W r. 1918 otrzyma\u0142a \u015bwiadectwo dojrza\u0142o\u015bci w niemieckiej szkole \u015bredniej Wegnersche H\u00f6here M\u00e4dchenschule w Poznaniu, kt\u00f3rej w\u0142a\u015bcicielk\u0105 i dyrektorem by\u0142a M. Wegener; tajn\u0105 nauk\u0119 j\u0119zyka polskiego pobiera\u0142a w pensjonacie Aleksandry S\u0142onimskiej. Uko\u0144czy\u0142a r\u00f3wnie\u017c kurs pedagogiczny pod kierownictwem ks. J\u00f3zefa K\u0142osa i Marii Swinarskiej. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 rozpocz\u0119\u0142a w PCK jako praktykantka w szpitalu i na dworcu kolejowym w \u015arodzie Wielkopolskiej w czasie wojny polsko-sowieckiej 1919\u201320 r.<\/p>\n

W marcu 1920 wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Kazimierza Stabrowskiego i przenios\u0142a si\u0119 do Bydgoszczy. Dzia\u0142a\u0142a tam w Kole Kulturalno-O\u015bwiatowym pracownik\u00f3w PKP, nast\u0119pnie za\u015b w l. 1928\u201331 by\u0142a przewodnicz\u0105c\u0105 Komitetu Niesienia Pomocy Wdowom i Sierotom po pracownikach PKP. W l. 1931\u20132 by\u0142a delegatem Stow. Pa\u0144 \u015aw. Wincentego \u00e0 Paulo do Rady Wy\u017cszej Pa\u0144 Mi\u0142osierdzia w Poznaniu. Wyg\u0142asza\u0142a referaty na zjazdach Stowarzyszenia oraz w organizacjach katolickich. Od r. 1933 skupi\u0142a si\u0119 na dzia\u0142alno\u015bci w Polskim Bia\u0142ym Krzy\u017cu (PBK), organizacji maj\u0105cej za zadanie prac\u0119 o\u015bwiatow\u0105 i kulturaln\u0105 w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy, zw\u0142aszcza analfabet\u00f3w. W lipcu 1935 zosta\u0142a prezesem ko\u0142a PBK w Bydgoszczy, kt\u00f3re wkr\u00f3tce uznano za jedno z najlepiej pracuj\u0105cych w kraju. T.r. otrzyma\u0142a Srebrny Krzy\u017c Zas\u0142ugi. Czynna by\u0142a tak\u017ce w Polskim Zwi\u0105zku Zachodnim, Kole Przyjaci\u00f3\u0142 Zwi\u0105zku Strzeleckiego, Radzie Artystyczno-Kulturalnej m. Bydgoszczy, oraz w Bydgosko-Gda\u0144skiej Rodzinie Kolejowej. Jest prawdopodobne, \u017ce S. by\u0142a w tym okresie kadrowym wsp\u00f3\u0142pracownikiem Ekspozytury nr 3 w Bydgoszczy Oddzia\u0142u II Sztabu G\u0142\u00f3wnego, zajmuj\u0105cej si\u0119 wywiadem p\u0142ytkim na odcinku niemieckim. Nawi\u0105za\u0142a w\u00f3wczas kontakty z dow\u00f3dc\u0105 Pomorskiej Brygady Kawalerii, gen. Stanis\u0142awem Grzmotem-Skotnickim oraz z szefem Dow\u00f3dztwa Okr\u0119gu Korpusu (DOK) VIII w Toruniu, gen. Micha\u0142em Karaszewiczem-Tokarzewskim (od lutego 1938). W listopadowych wyborach do sejmu t.r. kandydowa\u0142a z okr\u0119gu wyborczego nr 100 z listy Obozu Zjednoczenia Narodowego, i zosta\u0142a zast\u0119pc\u0105 pos\u0142a Juliusza Dudzi\u0144skiego. T.r. og\u0142osi\u0142a artyku\u0142 pt. M\u0142odzie\u017c w obronie pa\u0144stwa. PBK mobilizuje ducha \u017co\u0142nierskiego w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy (\u201ePolska Zbrojna\u201d, nr 79). Blisko wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Ludwikiem Muzyczk\u0105, inspektorem terenowym Tajnego Okr\u0119gu P\u00f3\u0142nocnego Zwi\u0105zku Strzeleckiego. Od wiosny 1939 obje\u017cd\u017ca\u0142a woj. pomorskie z ramienia Pogotowia Spo\u0142ecznego Przysposobienia Wojskowego Kobiet z wyk\u0142adami i kursami maj\u0105cymi przygotowa\u0107 ludno\u015b\u0107 do dzia\u0142a\u0144 obronnych.<\/p>\n

Po wybuchu drugiej wojny \u015bwiatowej, na naradzie w DOK VIII w Toruniu u gen. Karaszewicza-Tokarzewskiego (2 lub 3 IX), zosta\u0142a S. powo\u0142ana (wraz z J\u00f3zefem Dambkiem) w sk\u0142ad zespo\u0142u dowodzonego przez kpt. Jana Koca vel Wr\u00f3bla, kt\u00f3ry mia\u0142 utrzymywa\u0107 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z opuszczaj\u0105cymi Pomorze w\u0142adzami wojskowymi, dow\u00f3dztwem Armii \u00abPomorze\u00bb, broni\u0105cym si\u0119 Wybrze\u017cem i w\u0142adzami w Warszawie oraz organizowa\u0107 ewakuacj\u0119 z Pomorza miejscowych dzia\u0142aczy polskich, szczeg\u00f3lnie nara\u017conych na represje ze strony Niemc\u00f3w. Po wej\u015bciu Niemc\u00f3w do Bydgoszczy S. zosta\u0142a aresztowana; by\u0142a przetrzymywana w koszarach 15. p. artylerii lekkiej, a nast\u0119pnie w obozie Selbstschutzu w Prochowni (dzielnica Jachcice). Dn. 28 XI wysz\u0142a na wolno\u015b\u0107 dzi\u0119ki \u0142ap\u00f3wce, z obowi\u0105zkiem codziennego meldowania si\u0119 na policji. Niezw\u0142ocznie zbieg\u0142a z Bydgoszczy do Warszawy, gdzie nawi\u0105za\u0142a kontakt z Karaszewiczem-Tokarzewskim, organizuj\u0105cym konspiracyjn\u0105 S\u0142u\u017cb\u0119 Zwyci\u0119stwu Polski (SZP); na pocz\u0105tku grudnia zosta\u0142a zast\u0119pc\u0105 kpt. Emila Kumora, szefa Wydz. Personalno-Legalizacyjnego Komendy G\u0142\u00f3wnej (KG) SZP (potem ZWZ). Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a blisko z mjr. J\u00f3zefem Ratajczakiem, komendantem Okr\u0119gu Pomorskiego ZWZ i mia\u0142a wp\u0142yw na obsad\u0119 personaln\u0105 konspiracji pomorskiej. Dn. 1 VIII 1940 zosta\u0142a szefem Wydz. Legalizacji w Oddz. I KG ZWZ. Od r. 1942 prowadzi\u0142a sprawy legalizacji oraz lokali pobytowych i kontaktowych we wsp\u00f3\u0142pracy z kom\u00f3rkami Zwi\u0105zku Odwetu KG ZWZ (potem AK), dzia\u0142aj\u0105cymi na terenie Rzeszy. Od stycznia 1943 by\u0142a, w stopniu kapitana, szefem sekretariatu komendanta Obszaru Zachodniego AK gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego, jego osobist\u0105 sekretark\u0105, \u0142\u0105czniczk\u0105 i kurierk\u0105 do Okr\u0119gu Pomorskiego AK. Przez jej r\u0119ce przechodzi\u0142y materia\u0142y wywiadowcze z Pomorza przekazywane do Komendy Obszaru Zachodniego, a nast\u0119pnie do II Oddz. KG AK. Do jej obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017ca\u0142a organizacja spotka\u0144 Bora-Komorowskiego z przedstawicielami Delegatury Rz\u0105du RP i kurierami przybywaj\u0105cymi z zagranicy oraz z ziem wcielonych do Rzeszy. Pomaga\u0142a te\u017c w wykupie aresztowanych przez Gestapo. W pracy konspiracyjnej pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 zmienianymi cz\u0119sto nazwiskami i lokalami. Znaj\u0105c biegle j\u0119zyk niemiecki i pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 doskonale podrobionymi dokumentami szcz\u0119\u015bliwie wychodzi\u0142a z wielu niebezpiecznych sytuacji; aresztowana zosta\u0142a przypadkowo (jako \u017buchowska) 16 X 1943 w Warszawie, w mieszkaniu swojej wsp\u00f3\u0142pracowniczki i przyjaci\u00f3\u0142ki Barbary Pieradzkiej (Pierackiej), przy ul. Niemcewicza 9 (Gestapo poszukiwa\u0142o w\u0142a\u015bcicielki mieszkania, w\u00f3wczas nieobecnej). Osadzona w izolatce na Pawiaku, przesz\u0142a ci\u0119\u017ckie \u015bledztwo, nikogo nie wyda\u0142a. Pr\u00f3ba wykupu S-iej nie powiod\u0142a si\u0119. Dn. 30 XI zosta\u0142a rozstrzelana w zbiorowej egzekucji publicznej przy ul. Solec 53 (wg wi\u0119kszo\u015bci opracowa\u0144), lub w ruinach getta (wg m.in. Bora-Komorowskiego). Upami\u0119tniona zosta\u0142a na nagrobku m\u0119\u017ca na cmentarzu Starofarnym w Bydgoszczy. S. by\u0142a odznaczona po\u015bmiertnie Krzy\u017cem Virtuti Militari V kl. i Krzy\u017cem Walecznych.<\/p>\n

M\u0105\u017c S-iej Kazimierz Stabrowski (1888\u20131944), in\u017cynier, zatrudniony w w\u0119\u017ale PKP Bydgoszcz, by\u0142 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 szko\u0142y szybowcowej w Fordonie pod Bydgoszcz\u0105. W czasie wojny wzi\u0105\u0142 fikcyjny rozw\u00f3d z S-\u0105. Zgin\u0105\u0142 w powstaniu warszawskim 1944 r. S. mia\u0142a z nim c\u00f3rk\u0119 Danut\u0119 El\u017cbiet\u0119 (ur. 1921), 1.v. Anio\u0142ow\u0105, 2.v. Zeidler, w czasie wojny dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w konspiracji pod pseud. Daneusz.<\/p>\n

Bydgoski s\u0142ownik biograficzny, Bydgoszcz 1995 II (Kutta J., fot.); Komorowski K., Konspiracja pomorska 1939\u20131945. Leksykon, Gd. 1993; S\u0142ownik biograficzny konspiracji pomorskiej 1939\u20131945, Tor. 1998 IV (E. Zawacka, fot.); S\u0142ownik uczestniczek walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, W. 1988 (fot.); Zas\u0142u\u017ceni Pomorzanie w latach II wojny \u015bwiatowej, Wr. 1984 (Jastrz\u0119bski W.); \u2013 Armia Krajowa na Pomorzu, Red. E. Zawacka i M. Wojciechowski, Tor. 1993; Bargie\u0142owski D., Po trzykro\u0107 pierwszy. Micha\u0142 Tokarzewski-Karaszewicz\u2026, W. 2000 I 631; Bartoszewski W., Warszawski pier\u015bcie\u0144 \u015bmierci 1939\u20131944, W. 1970; Ciechanowski K., Ruch oporu na Pomorzu Gda\u0144skim, W. 1971; Dzieje \u015arody Wielkopolskiej i jej regionu, Red. S. Nawrocki, \u015aroda Wpol. 1990 s. 141; Jastrz\u0119bski W., Sekretarka komendanta AK, \u201eFakty\u201d 1983 nr 1 s. 6, 15 (fot.); Jaszowski T., Okr\u0119g Pomorski Armii Krajowej, podokr\u0119g po\u0142udniowo-wschodni, Tor. 1996; Kry\u0144ska E. J., Polski Bia\u0142y Krzy\u017c, Bia\u0142ystok 1991; Lewandowska S., Kryptonim \u201eLegalizacja\u201d, W. 1984; Luboradzka A., Na\u015bladowczynie Emilii Plater, \u201eTyg. Katolik\u00f3w WTK\u201d 1971 nr 21; Malinowski K., Kobiety-\u017co\u0142nierze AK \u201eWi\u0119\u017a\u201d 1968 nr 2 s. 107; ten\u017ce, \u017bo\u0142nierze \u0142\u0105czno\u015bci walcz\u0105cej Warszawy, W. 1983; Ney-Krwawicz M., Komenda G\u0142\u00f3wna AK, W. 1990 (fot.); Organizacje paramilitarne i pokrewne na Pomorzu w przededniu II wojny \u015bwiatowej, Red. W. Rezner, M. Wojciechowski, Tor. 1996; Pluta-Czachowski K., Polskie Pa\u0144stwo Podziemne. Konspiracja terenowa, \u201eKierunki\u201d 1981 nr 34; Polskie Pa\u0144stwo Podziemne na Pomorzu, Red. G. G\u00f3rski, Tor. 1998; Pomorskie organizacje konspiracyjne poza AK 1939\u20131945, Red. S. Salmonowicz i J. Sziling, Tor. 1994; Salmonowicz S., Ludwik Muzyczka 1900\u20131977. Polityk i \u017co\u0142nierz, W. 1992 s. 88; Serwa\u0144ski E., Wielkopolska w cieniu swastyki, W. 1970; S\u0142u\u017cba Polek na frontach II wojny \u015bwiatowej, Red. E. Zawacka, Tor. 1998 cz. 2; Walka podziemna na Pomorzu w l. 1939\u20131945. W 50 rocznic\u0119 powstania S\u0142u\u017cby Zwyci\u0119stwu Polski, Red. J. Sziling, Tor. 1999; Wroniszewski J. K., IV Obw\u00f3d Armii Krajowej Ochota. Okr\u0119g Warszawa, W. 1997; Zawacka E., Szkice z dziej\u00f3w Wojskowej S\u0142u\u017cby Kobiet, Tor. 1992; \u2013 Izby ustawodawcze, \u201ePrzekr\u00f3j\u201d 1939 nr 1 s. 107; Sprawozdanie z dzia\u0142alno\u015bci Polskiego Bia\u0142ego Krzy\u017ca w Toruniu\u2026, Tor. 1935, 1937; \u2013 B\u00f3r-Komorowski T., Armia Podziemna, W. 1994; By nie odesz\u0142y w mrok zapomnienia, W. 1984; Czuperska-\u015aliwicka A., Cztery lata ostrego dy\u017curu, W. 1989; Kumor E., Wycinek z historii jednego \u017cycia, W. 1967; Stabrowska-Zeidler D., Sprostowania\u2026, \u201eKierunki\u201d 1967 nr 7; ta\u017c, Wspomnienie o Halinie Stabrowskiej, Kalendarz Bydgoski R. 18: 1985 s. 97\u2013102 (fot.); Wanat L., Za murami Pawiaka, W. 1985; \u2013 Arch. Archidiec. w P.: sygn. PM 298\/24 (ksi\u0119ga chrzt\u00f3w paraf. NMP Wniebowzi\u0119tej w \u015arodzie Wpol., 1901) s. 97 nr 103; Kom. Hist. Kobiet w Walce o Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w W.: sygn. II\u2013S\u2013185 (fot.); \u2013 Informacje Czes\u0142awa \u0141uczaka z P.<\/p><\/blockquote>\n

Marek Getter<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stabrowska ze Schmidt\u00f3w Halina, pseud. i przybrane nazwiska: Pani Marta, Maria, Wita, Kolno, Frau Peters, In Peters, Halina Kocurska, Halina Lechicka, Wanda \u017buchowska, Halina \u017burowska (1901\u20131943), szef Wydzia\u0142u Legalizacji Komendy G\u0142\u00f3wnej Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej, kurierka i sekretarka Komendanta Obszaru Zachodniego Armii Krajowej. Ur. 11 IV w \u015arodzie Wielkopolskiej, by\u0142a c\u00f3rk\u0105 Telesfora Schmidta, rolnika i budowniczego, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,125],"tags":[],"class_list":["post-2350","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bydgoszcz","category-pbk"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2350","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2350"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2360,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2350\/revisions\/2360"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}