{"id":314,"date":"2009-03-10T12:18:31","date_gmt":"2009-03-10T11:18:31","guid":{"rendered":"http:\/\/zecernia.com\/html\/?p=314"},"modified":"2009-03-16T12:21:21","modified_gmt":"2009-03-16T11:21:21","slug":"zaklad-doswiadczalny-uprawy-torfowisk-czemerne-pod-sarna","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/zecernia.com\/html\/?p=314","title":{"rendered":"Zak\u0142ad Do\u015bwiadczalny Uprawy Torfowisk. Czemerne pod Sarna"},"content":{"rendered":"<p>W Polsce \u2013 w okresie mi\u0119dzywojennym \u2013 du\u017c\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zywano do rolniczego zagospodarowania torfowisk, szacowanych na przesz\u0142o 4 mln ha. Dzia\u0142ania te zwi\u0105zane by\u0142y m.in. z przeludnieniem obszar\u00f3w wiejskich i mia\u0142y na celu wzbogacenie potencja\u0142u produkcyjnego kraju.<br \/>\n<!--more--><br \/>\nZ przychylno\u015bci\u0105 \u00f3wczesnego ministra rolnictwa spotka\u0142a si\u0119 inicjatywa Sarne\u0144skiego Okr\u0119gowego Towarzystwa Rolniczego za\u0142o\u017cenia torfowiskowej stacji do\u015bwiadczalnej, nosz\u0105cej nazw\u0119 Zak\u0142adu Do\u015bwiadczalnego Uprawy Torfowisk.Prezesem towarzystwa, a tak\u017ce jego organizatorem, by\u0142 Szcz\u0119sny Poniatowski, z pochodzenia ziemianin, z wykszta\u0142cenia prawnik, dzia\u0142acz polityczny i spo\u0142eczny. Dzi\u0119ki jego staraniom i zdolno\u015bciom organizacyjnym w 1923 roku, wykorzystuj\u0105c teren i budynki by\u0142ej Stacji B\u0142otnej, zak\u0142ad rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<br \/>\nStacja B\u0142otna by\u0142a plac\u00f3wk\u0105 do\u015bwiadczaln\u0105, funkcjonuj\u0105c\u0105 przed pierwsz\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 (za\u0142o\u017cona przez Wo\u0142y\u0144skie \u201eZiemstwo Gubernialne\u201d w 1912 roku), finansowan\u0105 przez rosyjskie ministerstwo rolnictwa i utworzon\u0105 w zwi\u0105zku z akcj\u0105 osuszania bagien poleskich. Spu\u015bcizna naukowa stacji nie przetrwa\u0142a do okresu mi\u0119dzywojennego, maj\u0105tek w znacznym stopniu uleg\u0142 dewastacji.<br \/>\nPierwszym dyrektorem zak\u0142adu zosta\u0142 in\u017c. Bronis\u0142aw Chamiec. Pocz\u0105tki jego dzia\u0142alno\u015bci to g\u0142\u00f3wnie prace organizacyjne, melioracyjne, remontowo-budowlane, podporz\u0105dkowane g\u0142\u00f3wnemu celowi, tzn. zmeliorowaniu i uprawie nieu\u017cytecznych torfowisk. Organizacyjnie zak\u0142ad nale\u017ca\u0142 do Towarzystwa Rolniczego. Pocz\u0105tkowo organem naczelnym by\u0142o Kuratorium, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzili przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa, wydzia\u0142\u00f3w wojew\u00f3dzkich, instytut\u00f3w i towarzystw naukowych. Po przy\u0142\u0105czeniu zak\u0142adu do Izby Rolniczej, Kuratorium sta\u0142o si\u0119 organem opiniodawczo-doradczym, a w\u0142adz\u0119 przej\u0105\u0142 zarz\u0105d mianowany przez izb\u0119.<br \/>\nByt zak\u0142adu zapewnia\u0142y g\u0142\u00f3wnie dotacje Ministerstwa Rolnictwa, w p\u00f3\u017aniejszym okresie Wo\u0142y\u0144skiej Izby Rolniczej; bud\u017cet wspomaga\u0142y tak\u017ce Sejmik Sarne\u0144ski, darczy\u0144cy, niewielkie dochody przynosi\u0142a sprzeda\u017c plon\u00f3w. Zak\u0142ad prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na terenach stanowi\u0105cych w\u0142asno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa, pocz\u0105tkowo obejmuj\u0105cych 120 ha, w p\u00f3\u017aniejszym okresie oko\u0142o 260 ha torfowisk i 15 ha gruntu mineralnego. Tereny te by\u0142y po\u0142o\u017cone w dorzeczu S\u0142uczy, na skraju torfowego bagna \u201eCzemerne\u201d.<br \/>\nZadaniem Zak\u0142adu Do\u015bwiadczalnego Uprawy Torfowisk by\u0142o dostarczenie meliorantom i rolnikom wytycznych co do sposobu melioracji i wykorzystania torfowisk, u\u015bwiadamianie korzy\u015bci p\u0142yn\u0105cych z takich dzia\u0142a\u0144 na przyk\u0142adzie zmeliorowanych i uprawianych p\u00f3l pokazowych. W praktyce oznacza\u0142o to prowadzenie prac do\u015bwiadczalno-naukowych z zakresu melioracji, upraw rolnych i \u0142\u0105kowych oraz zootechniki.<br \/>\nPrace badawcze prowadzono w dzia\u0142ach: hydrotechnicznym, rolniczym z pracowni\u0105 chemiczno-fizjologiczn\u0105 i dzia\u0142em ogrodniczym, \u0142\u0105karskim z dzia\u0142em ochrony ro\u015blin, zootechnicznym. Zak\u0142ad mia\u0142 tak\u017ce stacj\u0119 meteorologiczn\u0105 i dzia\u0142 gospodarczo-administracyjny.<br \/>\nDzia\u0142 Hydrotechniczny w latach 1929\u20131934 kierowany by\u0142 przez dr. Stanis\u0142awa Baca, p\u00f3\u017aniejszego profesora Wy\u017cszej Szko\u0142y Rolniczej we Wroc\u0142awiu i tw\u00f3rc\u0119 Wydzia\u0142u Melioracji Wodnych.<br \/>\nDo\u015bwiadczenia prowadzone w tym dziale mia\u0142y na celu znalezienie najkorzystniejszych sposob\u00f3w normowania stosunk\u00f3w wilgotno\u015bciowych w glebie torfowej, z uwzgl\u0119dnieniem warunk\u00f3w klimatycznych i rodzaju upraw. Na osuszanych w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b polach prowadzono pomiary hydrotechniczne, obserwacje hydrologiczne i meteorologiczne, badano w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyczne gleb torfowych, stosunki wodne i zmiany zachodz\u0105ce w torfowisku naturalnym i zmeliorowanym. Dr Bac godzi\u0142 to z prac\u0105 adiunkta Politechniki Lwowskiej w Katedrze Uprawy Roli i Ro\u015blin w Dublanach i ze wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z Biurem Projektu Melioracji Polesia. Liczne publikacje dr. Baca z dziedziny torfoznawstwa wykaza\u0142y odr\u0119bno\u015b\u0107 strukturaln\u0105 i biologiczn\u0105 gleb torfowych w por\u00f3wnaniu z glebami mineralnymi oraz konieczno\u015b\u0107 prowadzenia osobnych metod melioracji i gospodarowania.<br \/>\nKierownikiem Pracowni Chemiczno-Fizjologicznej od 1930 roku, a p\u00f3\u017aniej kierownikiem ca\u0142ego Dzia\u0142u Rolniczego (do 1934 roku) by\u0142 doc. dr Boles\u0142aw \u015awi\u0119tochowski, tak\u017ce profesor naszej uczelni. Doc. \u015awi\u0119tochowski zajmowa\u0142 si\u0119 m.in. prowadzeniem bada\u0144 chemicznych i biochemicznych gleb torfowych. Zadaniem by\u0142o wyja\u015bnienie niekt\u00f3rych aspekt\u00f3w charakterystyki torfu i jego przydatno\u015bci rolniczej. Pod kierunkiem doc. \u015awi\u0119tochowskiego prowadzono do\u015bwiadczenia polowe, m.in. zwi\u0105zane z mechaniczn\u0105 upraw\u0105 gleby, do\u015bwiadczenia odmianowe, uprawowe i nawozowe, a tak\u017ce po\u015bwi\u0119cone fizycznym w\u0142a\u015bciwo\u015bciom torfu.<br \/>\nW Dziale Rolniczym zatrudniony by\u0142 dr W\u0142odzimierz Tymrakiewicz, botanik i torfoznawca, r\u00f3wnie\u017c profesor wroc\u0142awskiej WSR. W latach 1946\u20131960 prof. Tymrakiewicz wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z prof. Stanis\u0142awem To\u0142p\u0105 w Katedrze Botaniki uczestnicz\u0105c w wielkim programie og\u00f3lnopolskich bada\u0144 torfowych.<br \/>\nPrace w Dziale \u0141\u0105karskim, zwi\u0105zane z zak\u0142adaniem kultur \u0142\u0105kowo-pastwiskowych na zmeliorowanych torfowiskach, mia\u0142y wymiar praktyczny. Pozwoli\u0142y na wypracowanie optymalnych metod zagospodarowania torfowisk dzi\u0119ki wprowadzeniu nasion w\u0142asnej hodowli i okre\u015bleniu norm wysiewu dostosowanych do lokalnych warunk\u00f3w.<br \/>\nDzia\u0142 Zootechniczny zajmowa\u0142 si\u0119 badaniem warto\u015bci gleb torfowych jako teren\u00f3w hodowlanych. Prowadzono do\u015bwiadczenia pastwiskowe, badano warto\u015b\u0107 u\u017cytkow\u0105 miejscowych ras byd\u0142a poleskiego i trzody chlewnej.<br \/>\nWojna 1939 roku przerwa\u0142a nurt prac badawczo-naukowych w zak\u0142adzie. W\u0142adze okupacyjne g\u0142\u00f3wny nacisk po\u0142o\u017cy\u0142y na dzia\u0142alno\u015b\u0107 produkcyjn\u0105, zwi\u0105zan\u0105 z potrzebami tocz\u0105cej si\u0119 wojny. Mimo wysi\u0142k\u00f3w Polak\u00f3w pracuj\u0105cych w zak\u0142adzie w okresie wojennym, nie uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 dokumentacji prac naukowych. Kolejne przej\u015bcia frontu, grabie\u017ce, ewakuacja cenniejszego dobytku przez okupant\u00f3w przyczyni\u0142y si\u0119 do znacznej dewastacji ca\u0142ego maj\u0105tku. Tradycje Stacji B\u0142otnej i Zak\u0142adu Do\u015bwiadczalnego Uprawy Torfowisk kontynuuje Naukowo-Badawcza Stacja Zagospodarowania Bagien w Sarnach.<br \/>\nZak\u0142ad Do\u015bwiadczalny Uprawy Torfowisk by\u0142 w okresie mi\u0119dzywojennym licz\u0105c\u0105 si\u0119 plac\u00f3wk\u0105 naukow\u0105 i o\u015brodkiem kultury rolnej. Rozwija\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 o\u015bwiatowo-propagandow\u0105 poprzez prowadzenie kurs\u00f3w uprawy torfowisk, zar\u00f3wno na poziomie popularnym \u2013 dla okolicznych w\u0142o\u015bcian oraz na wy\u017cszym \u2013 dla personelu pracuj\u0105cego przy zagospodarowaniu torfowisk.<br \/>\nPod redakcj\u0105 in\u017c. Bronis\u0142awa Chamca opracowano \u201eZarys uprawy torfowisk niskich\u201d, wydany w 1935 roku przez Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych. Wsp\u00f3\u0142autorami tej pracy s\u0105 m.in. doc. dr Boles\u0142aw \u015awi\u0119tochowski i doc. dr Stanis\u0142aw Bac. Wyniki prac by\u0142y publikowane w corocznych sprawozdaniach, a ko\u0144cowe wyniki bada\u0144 \u2013 w prasie fachowej. Przy udziale Stowarzyszenia \u0141\u0105karzy zak\u0142ad wydawa\u0142 kwartalnik \u201e\u0141\u0105ka i Torfowisko\u201d, z rocznym dodatkiem naukowym \u201eRocznikiem \u0141\u0105kowym i Torfowym\u201d (w latach 1934\u20131939). Na uwag\u0119 zas\u0142uguje wsp\u00f3\u0142praca zak\u0142adu z uczelniami rolniczymi i uniwersytetami, a tak\u017ce z instytucjami dzia\u0142aj\u0105cymi w rolnictwie. W ko\u0144cu lat 20. zak\u0142ad nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Biurem Projektu Melioracji Polesia. Na terenie zak\u0142adu prowadzono, pod kierunkiem prof. D. Szymkiewicza, terenowe badania ekologiczne. Zesp\u00f3\u0142 kierowany przez prof. Stanis\u0142awa Kulczy\u0144skiego, z ramienia biura, przeprowadzi\u0142 w 1929 roku na terenie zak\u0142adu badania botaniczne i analizy py\u0142kowe torf\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142pracownikiem prof. Kulczy\u0144skiego by\u0142 prof. Stanis\u0142aw To\u0142pa, tw\u00f3rca polskiej szko\u0142y torfoznawczej. Praca badawcza pod kierunkiem prof. Kulczy\u0144skiego zaowocowa\u0142a licznymi opracowaniami, w tym m.in. publikacj\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 torfom sarne\u0144skim: \u201eTorfowiska okolic Sarn\u201d, Brze\u015b\u0107 1933 oraz wspomnieniami prof. Stanis\u0142awa To\u0142py \u201e\u015aladami \u0142osia\u201d, Lw\u00f3w 1936. Cz\u0119stym go\u015bciem zak\u0142adu by\u0142 prof. Jan Tomaszewski, p\u00f3\u017aniejszy wybitny tw\u00f3rca wroc\u0142awskiej szko\u0142y gleboznawczej. Mo\u017cna przytoczy\u0107 d\u0142ug\u0105 list\u0119 os\u00f3b maj\u0105cych na swoim koncie wybitne osi\u0105gni\u0119cia naukowe w dziedzinie rolnictwa, p\u00f3\u017aniejszych profesor\u00f3w uczelni polskich i zagranicznych. Prof. Witold Niewiadomski (tak\u017ce pracownik zak\u0142adu, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca polskiej szko\u0142y uprawy roli i ro\u015blin) okre\u015bli\u0142 Zak\u0142ad Do\u015bwiadczalny Uprawy Torfowisk pod Sarnami jako \u201eku\u017ani\u0119 profesor\u00f3w\u201d i w tym stwierdzeniu nie by\u0142o przesady. Beata Podolska<br \/>\nSk\u0142adam podzi\u0119kowanie Pani Kalinie Sroczy\u0144skiej, c\u00f3rce kierownika Dzia\u0142u Zootechnicznego Zak\u0142adu, Stefana Mataszewskiego za \u017cyczliwo\u015b\u0107 i przekazane Bibliotece G\u0142\u00f3wnej materia\u0142y, w tym autorski egzemplarz opracowania \u201eCzemerne. Wspomnienia znad Horynia i S\u0142uczy\u201d.<br \/>\nBeata Podolska<\/p>\n<p>\u0141\u0105karstwo jest to ca\u0142okszta\u0142t wiedzy o \u0142\u0105kach i pastwiskach (u\u017cytki zielone) oraz dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcza, kt\u00f3rej zadaniem jest pozyskiwanie mo\u017cliwie wysokich plon\u00f3w pe\u0142nowarto\u015bciowej paszy (zielonej i siana) dla zwierz\u0105t gospodarskich oraz utrzymywanie tych u\u017cytk\u00f3w w wysokiej kulturze. \u0141\u0105karstwo opiera si\u0119 z jednej strony na teoretycznej wiedzy o siedliskach \u0142\u0105kowych (\u0142\u0105koznawstwo), z drugiej za\u015b \u2014 na znajomo\u015bci metod uprawy i piel\u0119gnowania u\u017cytk\u00f3w zielonych (uprawa \u0142\u0105k i pastwisk), sposob\u00f3w u\u017cytkowania runi \u0142\u0105kowej i pastwiskowej (u\u017cytkowanie \u0142\u0105k i pastwisk, pastwiskowa gospodarka) oraz metod sprz\u0119tu i konserwowania paszy. Wiedza \u0142\u0105karska oparta na badaniach naukowych zacz\u0119\u0142a si\u0119 rozwija\u0107 w \u015brodkowej Europie w 2 po\u0142. XVIII w.. W Polsce pionierami \u0142\u0105karstwa byli J.K. Kluk, M. Oczapowski. Pierwsza plac\u00f3wka do\u015bwiadczalna \u2014<br \/>\nZak\u0142ad Do\u015bwiadczalny Uprawy Torfowisk pod Sarnami (1934\u201339). Tu utworzono Stowarzyszenie \u0141\u0105karzy, dzia\u0142aj\u0105ce do II wojny \u015bwiatowej. <\/p>\n<p>Osoby:<br \/>\nProf. dr hab. Boles\u0142aw \u015awi\u0119tochowski (ur. 17 wrze\u015bnia 1895 w D\u0105browie G\u00f3rniczej, zm. 6 grudnia 1975 we Wroc\u0142awiu) &#8211; tw\u00f3rca fundamentalnej w naukach rolniczych specjalno\u015bci &#8211; og\u00f3lna uprawa roli i ro\u015blin. Od 1930 kierownik Zak\u0142adu Do\u015bwiadczalnego Uprawy Torfowisk w Sarnach na Wo\u0142yniu, Wydzia\u0142u Rolniczo-Lasowego Politechniki we Lwowie. W 1935 habilitowa\u0142 si\u0119 na Wydziale Rolniczym SGGW, a w 1936 uzyska\u0142 tytu\u0142 profesora nadzwyczajnego i zosta\u0142 powo\u0142any na Kierownika Katedry Og\u00f3lnej i Szczeg\u00f3\u0142owej Uprawy Ro\u015blin.<br \/>\nW niepublikowanych materia\u0142ach archiwalnych s\u0105 tego liczne \u015bwiadectwa. Jak\u017ce romantycznie opisa\u0142 \u201ewarunki ekologiczne i ekosystem\u201d, fetuj\u0105c 40-lecie pracy in\u017c. Mieczys\u0142awa Oczeretki, urodzonego na Polesiu Wo\u0142y\u0144skim i ju\u017c za m\u0142odu zatrudnionego w Zak\u0142adzie Uprawy Torfowisk na Czemernem ko\u0142o Sarn.<br \/>\nNa starych cmentarzach odprawiano jeszcze \u201edomowinki\u201d z karmieniem duch\u00f3w zmar\u0142ych tradycyjnymi potrawami, a w dni odpust\u00f3w pop miewa\u0142 nabo\u017ce\u0144stwa nie tyle pobo\u017cne, co ku czci prastarej Car-Sosny, o kt\u00f3rej tradycja m\u00f3wi\u0142a, \u017ce by\u0142a ju\u017c za czas\u00f3w poga\u0144skich czczona. Dnie ca\u0142e mo\u017cna by\u0142o w\u0119drowa\u0107 przez lasy zaros\u0142e paprociami po pas, przez bagna po kilometrowych w\u0105skich k\u0142adkach podpieraj\u0105c si\u0119 d\u0142ug\u0105 \u017cerdzi\u0105 do Zaszumi\u0144skiego jeziora, gdzie wodop\u00f3j mia\u0142y \u0142osie, gnie\u017adzi\u0142y si\u0119 czarne bociany, \u017curawie i czaple&#8230; Nie wiem, czy nasz Jubilat ba\u0142 si\u0119 wilk\u00f3w, gdy jako 17-latek chodzi\u0142 na obserwacje \u015bwitem i wieczorem, ale pami\u0119tam, \u017ce pas\u0105ca si\u0119 w pobli\u017cu klacz broni\u0105c przed wilczyc\u0105 \u017arebaka mia\u0142a rano poszarpany zad i boki. Wilczyca zabiega\u0142a o \u015bniadanie dla swych m\u0142odych, ale wida\u0107 m\u0142odocianego adepta nauki nie oceni\u0142a jako \u017arebaka.<br \/>\ndo 1930 r., kierownikiem Dzia\u0142u fizjologii i do\u015bwiadczalnictwa polowego w Zak\u0142adzie Do\u015bwiadczalnym Uprawy Torfowisk w Sarnach<\/p>\n<p>Witold Marian Niewiadomski (ur. 2 stycznia 1911 we Lwowie, zm. 23 marca 2005 w Olsztynie), uczony polski, profesor nauk rolniczych, cz\u0142onek PAN.<br \/>\nW 1933 uko\u0144czy\u0142 studia na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, nast\u0119pnie podj\u0105\u0142 prac\u0119 jako starszy asystent w Zak\u0142adzie Do\u015bwiadczalnym Uprawy Torfowisk pod Sarnami. W pracy naukowej zajmowa\u0142 si\u0119 agronomi\u0105 i agrotechnik\u0105. By\u0142 autorem prac dotycz\u0105cych teorii i technologii zagospodarowania zmeliorowanych torfowisk niskich, naukowych podstaw przyrodniczo-rolniczej regionalizacji, specyfiki rolnictwa na terenach erodowanych, koncepcji przestrzennego zagospodarowania krajobrazu rolnego. <\/p>\n<p>Henryk Kern (ur. 1903, zm. 28 marca 2004), uczony polski, profesor nauk rolniczych, specjalista \u0142\u0105karstwa. Uko\u0144czy\u0142 Szko\u0142\u0119 G\u0142\u00f3wn\u0105 Gospodarstwa Wiejskiego. Pracowa\u0142 m.in. jako kierownik Zak\u0142adu \u0141\u0105karskiego w Zak\u0142adzie Do\u015bwiadczalnym Uprawy Torfowisk pod Sarnami oraz instruktor \u0142\u0105karstwa w izbach rolniczych we Lwowie i Krakowie. <\/p>\n<p>Ostrom\u0119cki Jerzy, prof. &#8211; Melioracje Rolne. <\/p>\n<p>Ostrom\u0119cki Jerzy:<br \/>\nZarys metody okre\u015blania rozstaw urz\u0105dze\u0144 melioracyjnych w torfowiskach.<br \/>\nWyd.1 Warszawa, Zak\u0142.Do\u015bw.Uprawy Torfowisk pod Sarnami, 1937. 92s.,9 tabl., 23cm.<br \/>\nTorfowisko-badanie<br \/>\nMelioracje grunt\u00f3w<br \/>\n 38418  1. Szko\u0142a G\u0142\u00f3wna Gospodarstwa Wiejskiego<br \/>\nBiblioteka G\u0142\u00f3wna<br \/>\nim. W\u0142adys\u0142awa Grabskiego<\/p>\n<p>Zarys uprawy torfowisk niskich. Praca zbiorowa pod redakcj\u0105 dyrektora Zak\u0142adu Do\u015bwiadczalnego Uprawy Torfowisk pod Sarnami in\u017c. Bronis\u0142awa Chamca.<\/p>\n<p>\u201e\u0141\u0105karze polscy pomni zas\u0142ug i ofiarnej pracy Wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w Zak\u0142adu Uprawy Torfowisk w Sarnach, Stacji Uprawy Torfowisk Politechniki Lwowskiej w Dublanach, Stowarzyszenia \u0141\u0105karzy oraz wielu \u0141\u0105karzy oddanych sprawie \u0142\u0105karstwa na Ziemiach Polskich, przypominaj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 wielu pokole\u0144 \u0141\u0105karzy, w\u015br\u00f3d nich In\u017cyniera Stefana Mataszewskiego a przede wszystkim Profesora Edwarda Ralskiego zamordowanego w Katyniu. Przekonani, \u017ce u\u017cytki zielone stanowi\u0105 naturalne bogactwo Kraju powo\u0142uj\u0105 Polskie Towarzystwo \u0141\u0105karskie\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W Polsce \u2013 w okresie mi\u0119dzywojennym \u2013 du\u017c\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zywano do rolniczego zagospodarowania torfowisk, szacowanych na przesz\u0142o 4 mln ha. Dzia\u0142ania te zwi\u0105zane by\u0142y m.in. z przeludnieniem obszar\u00f3w wiejskich i mia\u0142y na celu wzbogacenie potencja\u0142u produkcyjnego kraju.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-314","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=314"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/314\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":315,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/314\/revisions\/315"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/zecernia.com\/html\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}