Gmina Wtelno

Istniała w latach 1934–1954.

Gmina wiejska Wtelno została utworzona 1 sierpnia 1934 r. na mocy Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych Mariana Zyndram-Kościałkowskiego z dnia 21 lipca 1934 r. o podziale powiatu bydgoskiego w województwie poznańskiem na gminy wiejskie.

Continue reading

Zmiany nazw administracyjnych w Bydgoszczy w 1926 r.

Obecnie
(1926 r.)
Poprzednio
po polsku
Poprzednio
po niemiecku
Bartodzieje MałeBartodzieje MałeKlein-Bartelsee
Bartodzieje WielkieBartodzieje WielkieGross-Bartelsee
BiedaszkowoBiedaczkowoMüllershof
BielawyBielawkiBleichfelde
Bielice NoweBieliceNeu-Beelitz
Czersko PolskieŚcierskoBrahnau
CzyżkówkoCzyżkówkoJägershof
FordonekBrdyujścieDeutsch-Fordon
JachciceJachciceJagdschutz
Kapuściska DolneSiernieczekKarlsdorf
Kapuściska MałeKapuściska MałeHohenholm
Kapuściska WielkieZimne WodySchönhagen
RupienicaRupienicaSchöndorf
SkrzetuskoSzreterySchrottersdorf
SzwederowoSzwederowoSchwedenhöhe
WilczakMiedzyńSchleusendorf
Wilczak MałyOkoleSchleusenau
Wilczak WielkiWilczakPrinzenthal

Obrona fortu Zahorce

W walce Polski z bolszewikami Dubno ma piękną kartę. W forcie Zahorce stacjonował major Matczyński z bataljonem piechoty i dwoma armatami w chwili, gdy armja konna Budionnego przerwała front polski i gwałtownym ruchem posuwała się w głąb kraju. Dopiero za Dubnem napotkała ona niespodziewany opór małego fortu. Próżno bolszewicy przypuszczali szturm po szturmie, bohaterski major wytrzymał napór od 7 do 13 lipca, aż grupa generała Krajowskiego nadciągnęła ze wschodu i uwolniła oblężonych. W ciągu tygodnia fort Zahorce był ośrodkiem walk 18 dywizji o Dubno. Wreszcie dywizja musiała się cofnąć z nadzieją powrotu nazajutrz. Pozostawiła więc w forcie załogę pod dowództwem maj. Matczyńskiego. Plany te nie ziściły się. Napierana ze wszech stron, dywizja odchodziła coraz dalej wzdłuż linji kolejowej z Dubna do Lwowa. Gdy zatrzymano się w Radziwiłłowie, jasnem się stało, że powrót pod Dubno jest niemożliwy. W sztabie dywizji rozmyślano właśnie nad tragicznym losem fortu Zahorce, kiedy drzwi otworzyły się i stanął w nich maj. Matczyński. Radość była wielka. Okazało się, że zaraz po odejściu dywizji rozpoczęli bolszewicy natarcie na fort. Otoczono go ze wszystkich stron i przez 5 godzin prażono ogniem huraganowym. Załoga nie mogła odpowiadać, gdyż nie miała ani jednego działa. O zmroku nieprzyjaciel przypuścił szturm; został on odparty. Natychmiast jednak ponowiono atak i wtargnięto do fortu. Kilkudziesięciu ludzi z maj. Matczyńskim na czele, dobrze obeznanych z terenem, zdołało w ciemnościach ześlizgnąć się po stokach fortu i ujść niewoli. Przedarli się oni między następującemi siłami i patrolami bolszewickiemi aż do Radziwiłłowa. Miasto dla upamiętnienia tej ostatniej bohaterskiej obrony Dubna nazwało jedną z ulic imieniem Majora Matczyńskiego.

Tygodnik Ilustrowany, R. 66, nr 36, s. 720 (5 września 1925 r.)

Defilada 1928

Pokłosie Wielkiego Dnia w Polsce Odrodzonej

Wielki dzień naszego święta, rocznica Dziesięciolecia niepodległości Państwa Polskiego, godnie został uczczony przez całą Polskę (…) Obchód Święta Niepodległości w stolicy został rozpoczęty uroczystem posiedzeniem Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej, przy udziale członków rządu z premierem Bartlem na czele, przedstawicieli korpusu dyplomatycznego i licznie zebranej publiczności. Continue reading

Eliminacyjne Zawody Marszowe (1930)

Eliminacyjne Zawody Marszowe w Lublinie
W ub. niedzielę, o godz. 7-ej rano, z przed bramy koszar 8 p. p. Leg. wystartowało 18 drużyn, które wzięły udział w marszu eliminacyjnym. Jak się okazało poza jedyną drużyną 8 p.p. Leg., która wykazała naprawdę dobre wyszkolenie — reszta słaba, zwłaszcza drużyny strzeleckie i p.w., które startowały najwidoczniej wcale nie trenowane. Pogoda nieszczególna, silny, zimny wiatr oraz fatalny stan trasy utrudniał bardzo marsz. Jak się dowiadujemy z powodu braku większej ilości sędziów — kontrolerów, niektóre drużyny szły większą część trasy biegiem. Continue reading

1932 Powursk, rażenie piorunem.

Śmiertelne porażenie 6 żołnierzy. Kowel.
Podczas ćwiczeń polowych w Powursku żołnierze zaskoczeni zostali w polu przez gwałtowną burzę i piorunami i silną ulewą. Oddział ruszy! w stronę wsi, aby schronić się przed deszczem. W drodze piorun uderzył u grupę żołnierzy, zabijając czterech, oraz raniąc ciężko ośmiu. Porażonych żołnierzy odwieziono natychmiast do szpitala w Chełmie, gdzie dwóch z nich zmarło.

Źródło: „Górnoślązak”, Pismo codzienne poświęcone sprawom ludu polskiego na Śląsku, Katowice, 5 sierpnia 1932 r., R. 31, nr 179, s. 1

Administratorzy Parafii Wojskowej w Kowlu

Parafia Wojskowa pw. Św. Wojciecha w Kowlu

-1921 – ks. Koppel Wilhelm

ur. 6.04.1877 Wełnowiec, św. 9.06.1906 Montefiascone, zm. 4.11.1951 Nowa Ruda
st. kap. 1.06.1919; mjr w st. spocz. 1933
Po powstaniu w 1918 roku na ochotnika zgłosił się do armii generała J. Hallera. Skierowany został do Szkoły Oficerskiej w Casagiove, później został przeniesiony do polsko-francuskiego szpitala w Sparanise, a następnie został przydzielony do 50 Pułku Artylerii Strzelców Kresowych (1 sierpnia 1919), gdzie pozostał aż do przybycia w okresie powstań śląskich i plebiscytu na Górny Śląsk. (…) pełnił funkcję proboszcza wojskowego w Włodzimierzu, Częstochowie i Katowicach. Był zastępcą dziekana wojskowego w Brześciu, a następnie służył w Kowlu

…-1923-… – k. Żyźniewski Antoni

ur. 17.05.1878
st. kap.
1919, proboszcz Rembertów. W latach 1925-1928 był kapelanem wojskowym w Lublinie.
701/1/60 s.226-235 Romer – Prośba o odwołanie ks. Żyźniewskiego

…1924-1928… – ks. Koppel Wilhelm

kier. rej. duszp. i prob. par. wojsk. Kowel

…1932-1934 – ks. Zawadzki Michał

ur. 29.09.1900
kpl. rez. pow. do sł. czyn. 1.12.1930; kapelan 1.03.1931
1934 na stan. adm. par. wojsk. w Mołodecznie, 1938-1939 w 59 pp Inowrocław

1934-1936 – ks. Malawski Władysław

ur. 13/26.03.1890 Biłgoraj, św. 24.04.1914 Petersburg, zm. 27.02.1984 Biłgoraj
mjr 1938
w październiku 1928 roku ponownie do armii, zostając od razu administratorem parafii wojskowej 86 Pułku Piechoty (wcześniej Mińskiego Pułku Strzelców) oraz 19 Pułku Artylerii Lekkiej w Mołodecznie (…) został przeniesiony pod koniec czerwca 1934 roku na kapelana do parafii 50 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych im. Francesco Nullo w Kowlu na Wołyniu. Dwa lata później (tzn. w 1936), otrzymał już nominację na administratora parafii wojskowej (pw. św. Piotra i Pawła), 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich, stacjonujących w Prużanie,
http://bilgoraj.com.pl/ksiadz-major-wladyslaw-malawski-zapomniany-bilgorajanin,,4,11,11,1,18928,n.html

-1939 – ks. Wyrostek Jan

ur. 4.12.1891 Ratułów; św. 1924 Kraków; zm. 12.03.1953 Zakopane
kapelan 1.01.1927; st. spocz. 31.05.1939; ranny w kampanii wrześniowej CAW 120.63.630
W okresie 29 XI 1930 – 31 IV 1931 był kapelanem pomocniczym przy parafii wojskowej we Lwowie, następnie jako kapelan garnizonu twierdzy Brześć n. Bugiem. 31 V 1939 przeniesiony został w stan spoczynku. Po wojnie proboszcz parafii pw. św. Marcina w Starym Lesie (diecezja opolska, dekant głuchołaski) w latach 1948-1950. Jesienią 1951 r. zamieszkał w Skrzypnem [gm. Szaflary, pow. nowotarski] (…) odprawiał msze dla wiernych, głosił kazania, zapoczątkował budowę mieszkania dla księdza i pomieszczeń gospodarczych. Rezydował 13 miesięcy, zmarł nagle na zawał serca w 1953 r.
Historia i dzień dzisiejszy parafii i miejscowości karpackich, pr. zb. pod red. Jana Gacka i Adama Kustwana, Nowy Targ 2011 [ISBN 978-83-60306-66-6]

Wojewodowie wołyńscy II RP

W związku z napiętą sytuacją narodowościową i polityczną w województwach wschodnich rząd zdecydował się na utworzenie Korpusu Ochrony Pogranicza oraz na częściową militaryzację tych województw, mianując trzech generałów wojewodami: 29 VIII 1924 r. Kajetana Olszewskiego wojewodą wołyńskim i Mariana Januszajtisa wojewodą nowogródzkim, a kilka tygodni później Kazimierza Młodzianowskiego wojewodą poleskim. Na stanowisku tym Olszewski pozostał do 4 II 1925 r.

ŁUCK.
— Objęcie urzędowania przez nowego wojewodę.
Dnia 11 b.m. przyjechał do Łucka nowo mianowany wojewoda – gen. Kajetan Olszewski i objął urzędowanie.

Polska Zbrojna, Warszawa, 19 września 1924 r. Rok IV, nr 257, s. 7

Jan Krzakowski 14 marca 1921 – 7 lipca 1921
Tadeusz Łada 7 lipca 1921 – 12 sierpnia 1921 (p.o.)
Stanisław Downarowicz 13 sierpnia 1921 – 19 września 1921
Tadeusz Dworakowski 10 października 1921 – 15 marca 1922 (p.o.)
Mieczysław Mickiewicz 22 lutego 1922 – 1 lutego 1923
Stanisław Srokowski 1 lutego 1923 – 29 sierpnia 1924
Kajetan Olszewski 11 września 1924 – 4 lutego 1925
Aleksander Dębski 4 lutego 1925 – 28 sierpnia 1926
Władysław Mech 28 sierpnia 1926 – 9 lipca 1928
Henryk Józewski 9 lipca 1928 – 29 grudnia 1929
Józef Śleszyński 13 stycznia 1930 – 5 czerwca 1930 (p.o.)
Henryk Józewski 5 czerwca 1930 – 13 kwietnia 1938
Aleksander Hauke-Nowak 13 kwietnia 1938 – 17 września 1939

Nadanie nazwy 50 Pułkowi Piechoty

Dz.Rozk. M.S.Wojsk. nr 2, poz. 25 z 4 marca 1938 r.

Dep. Dow. Og 1590-13 P.U.
50 p. p. — nadanie nazwy.
50 pułkowi piechoty nadaję nazwę:
„50 PUŁK PIECHOTY
IM. FRANCESCO NULLO“.
W związku z tym zarządzam noszenie przez żołnierzy tego pułku na naramiennikach kurtek i płaszczy — zamiast dotychczasowej numeracji — inicjałów „F. N.“, według wzoru jak załącznik do niniejszej pozycji.
Inicjały:
— dla oficerów i chorążych są haftowane nić­mi metalowymi oksydowanymi na stare srebro,
— dla podoficerów niżej stopnia chorążego i szeregowców są wykonane z białego matowanego metalu.
Podoficerom zawodowym zezwalam na noszenie przy ubiorze poza służbowym inicjałów haftowanych.

Łączność 27 DP

Dowódca łączności 27 DP – kpt. sł. st. KMIECIK Stanisław (ciężko ranny w nogę na skrzyżowaniu w Błądzimiu, bombardowanie)
Kompania telefoniczna – d-ca – kpt. MILÓWKA Stanisław
– skład 4 plutony: ppor. JASTRZĘBSKI (poległ ?), …
Pluton łączności KG – d-ca – por. ZAKRZEWSKI Andrzej (kontuzjowany w Świekatowie, poległ ?)
– za-ca d-cy – por. OSTROWSKI (Oficer łącznikowy 27 DP do 2 Baonu Strzelców (Tczew) 1 IX, ciężko ranny w Świekatowie)
Pluton radio – d-ca – chor. WYRWIŃSKI Marcin (poległ ?)
Drużyna Parkowa Łączności – d-ca – nn podoficer

Stan liczebny wszystkich oddziałów łączności – 10 oficerów i około 360 szeregowych